Bu belediyede toplumsal cinsiyet eşitliği var

Bu belediyede toplumsal cinsiyet eşitliği var
Bu belediyede toplumsal cinsiyet eşitliği var
Çankaya Belediye Meclisi'nde kadınlar, Türkiye ortalamasının oldukça üstünde, % 25 oranında temsil edilmektedirler. Beşer üyeden oluşan ve Nisan 2016'ya kadar görev yapacak 18 meclis ihtisas komisyonlarının da % 16'sı kadın üyelerden oluşuyor.
Haber: ALPER TAŞDELEN (*) / Arşivi

Çankaya Belediyesi olarak, Cumhuriyet Halk Partisi Yerel Yönetimlerden Sorumlu Genel Başkan Yardımcılığı tarafından verilen ilk “Mor Bayrağı” almaya hak kazandık. Bunun nedeni yaşamın her alanında toplumsal cinsiyet eşitliğini yaşama geçirilmesi konusunda verdiğimiz mücadeledir.

Ülkemizde kadınların yaşadıkları şiddet, içinde bulundukları konum, yaşamın her alanında karşılaştıkları baskı bizleri çok büyük bir mücadele vermeye zorunlu kılmaktadır. O yüzden kadınlar konusunda farklı alanlarda önemli çalışmalar gerçekleştirmek bugün yerel yönetimlerin temel sorumluluğudur.

Çankaya; kadın-erkek eşitliği açısından hiç şüphesiz öncü bir konumdadır ve Cumhuriyetin ve eşit yurttaşlık mücadelesinin sembol mekânı olarak öyle de olmak zorundadır. Din, dil, ırk, mezhep, cinsiyet farkı gözetmeksizin herkese eşit yurttaş statüsü veren Cumhuriyetin kazanımlarını ileriye taşımak bizlerin görevidir.  

TÜRKİYE ORTALAMASININ ÜZERİNDE

Hukukun bireyleri eşit yurttaşlar olarak tanıması ne yazık ki tek başına gerçek eşitliğin tesis edilmesinde yeterli olmuyor. Birçok Avrupa ülkesinden önce Türk kadınları 1934 yılında seçme-seçilme hakkını kazanmış olmalarına rağmen hem ulusal hem yerel siyasette çok düşük oranda temsil edilmektedirler. 2014 yerel seçimlerinde belediye meclis üyeliklerine bakıldığında kadınların % 10.7 oranında temsil edildiği görülüyor. Bu oran, birçok dünya ülkesinin oldukça altında. Çankaya Belediye Meclisi'nde ise kadınlar, Türkiye ortalamasının oldukça üstünde, % 25 oranında temsil edilmektedirler. Beşer üyeden oluşan ve Nisan 2016’ya kadar görev yapacak 18 meclis ihtisas komisyonlarının da %16’sı kadın üyelerden oluşuyor.

Kadınların siyasete katılımı, kadınların özgül sorunlarının siyaset sahnesine ve kamusal alana taşınabilmesi için oldukça önemli. Diğer yandan kadınların siyasette eşit biçimde temsil edilmesi de ekonomik ve toplumsal yaşamda güçlenmelerine bağlı. Bu açıdan hem ulusal hem yerel düzeyde istihdam, eğitim, sağlık, şiddetle mücadele, ayrımcılık konularında destekleyici hizmetlerin verilmesi, eşitsizlikle mücadele için pozitif ayrımcı uygulamaların hayata geçirilmesi gerekiyor.

Çankaya Belediyesi olarak toplumsal cinsiyet eşitliğini sağlamaya dönük olarak bütün yukarıda saydığımız alanlarda çalışmalar yürütüyoruz. Bu çalışmalarımızı daha sistemli ve yapılandırılmış bir biçimde yürütebilmek için Çankaya Yerel Eşitlik Eylem Planı hazırlamaktayız. Bu eylem planı aynı zamanda, Avrupa Belediyeler ve Bölgeler Konseyi (CEMR) tarafından hazırlanan ve Belediyemizce 2013 yılının Kasım ayında imzalanan Avrupa Yerel Yaşamda Kadın-Erkek Eşitliği Şartı’nın bir gerekliliği. Eğitim, sağlık, istihdam, kentsel hizmetler konularında Çankayalı kadınların ihtiyaçlarına yönelik acil ve uzun vadeli planları kendi başımıza masa başında yapmayacağız. Mümkün mertebe katılımcı araçlar geliştirerek Çankayalı kadınlarla birlikte planlayacağız. Nitekim, Eşitlik Eylem Planı'nın hazırlanması aşamasında çok sayıda kadın örgütüyle bir araya geldik. Hem kadın örgütleri hem sendikalar ve meslek örgütleriyle ilişkimizi kadın meclisi altında kurumsallaştıracağız, konuyla ilgili bütün faaliyetlerimizi onların denetimine ve izlemesine sunacağız. Bu noktada üniversitelerin ilgili bölümleriyle de işbirliğini oldukça önemsiyoruz. Halihazırda çeşitli ortak projelerle bu işbirliğinin temellerini atmış bulunuyoruz.

Kadınların istihdama katılmalarını kısıtlayan çok çeşitli engeller söz konusu. Bu engellerden en önemlisi hiç şüphesiz ulaşılabilir ve ucuz çocuk ve yaşlı bakım hizmetlerinin olmayışıdır. Çankaya Belediyesi olarak gerek gündüz bakımevlerimizin gerek etüt merkezlerimizin sayısını ve kapasitesini arttırıyoruz. 11 gündüz bakımevi ve 3 etüt merkezimizden yılda toplam 1400 çocuk yararlanıyor. Ayrıca, yalnız yaşayan, yoksul veya şiddete maruz kalmış kadınların çocuklarına kayıt önceliği ve ücretsiz yararlanma olanağı tanıyoruz.

Toplumsal hiyerarşilerin ve cinsiyet rollerinin öğrenildiği erken çocukluk döneminde bireylere insan hakları ve eşitlik perspektifinin kazandırılması çok önemlidir. Gündüz bakımevlerimizde ve etüt merkezlerimizde toplumsal cinsiyet eşitliği perspektifini yerleştirmek için personelin eğitimi, eğitim materyallerinin ve oyuncakların cinsiyetçilikten arındırılması, eşitlik ve farklılıklara saygı göstermeyi amaçlayan oyunların müfredata katılması konularında ilgili birimlerimiz kapsamlı bir çalışmaya başlamış durumda.

İşgücü piyasasının kadınlara yönelik oldukça ayrımcı yönleri olduğunu biliyoruz. Mesleki eğitim olanaklarından dışlanan kadınlar, çoğunlukla hizmet sektöründe veya enformel sektörde, vasıfsız işlerde düşük ücretlerle istihdam ediliyorlar. Alacağı ücretle küçük çocuğunun kreş parasını bile karşılayamayacak kadınlar evde oturmayı ve belediyelerin sunduğu yardımları almayı tercih ediyor. Maalesef yerel yönetimlerin kadınların istihdamını arttırmak için verdikleri biçki-dikiş kursları da istihdam oranında herhangi bir değişiklik yaratmadığı gibi cinsiyete dayalı geleneksel işbölümünü pekiştiriyor. Çankaya Belediyesi ise kadınlara piyasada ihtiyaç duyulan, gelir getirici ve onları geleneksel rollerine hapsetmeyen işler yaratacak mesleki beceriler kazandırmayı hedef edinmiş durumda. Son dönemde şoför pozisyonunda kadınları istihdam etmemiz de bu hedefimizin bir parçası aslında. Keza, kadın işyeri sahiplerine ruhsat almada kolaylık sağlama ve mor bayrak gibi sembolik uygulamaları hayata geçirme planlarımız da bu hedef doğrultusunda gerçekleştirilecek.

Cinsiyet eşitliğini hedefleyen herhangi bir belediye öncelikle kendi içini düzenlemekle işe başlamalıdır. Kadınların toplumda yönetici pozisyonlara gelmesini ve eşit biçimde istihdam edilmesini hedefliyorsa kendi istihdam politikasını da bu anlayışla oluşturmak durumundadır. Çankaya Belediyesi’nde bütün çalışanların % 50’si kadınlardan oluşuyor. Bunun yanında, başkan yardımcılarımızın yarısı, imza yetkisi olan yöneticilerimizin ise % 40’ı kadın. Bu gurur verici oranlar hem Çankaya Belediyesi’nin kadınlara karşı pozitif ayrımcı duruşunu hem de Çankayalı kadınların gücünü gösteriyor.

Kadınların artan özgürlük ve eşitlik taleplerine karşı ayrıcalıklarını yitirmek istemeyen erkeklerin daha fazla şiddete başvurduklarına tanık oluyoruz. Son on yılda kadına yönelik şiddetin % 1400 arttığı ifade ediliyor. Bu anlamda şiddete karşı hem önleyici hem de sağaltıcı/telafi edici önlemler eşit derecede kritik. Şiddete uğramış kadınlara yönelik barınma, tedavi ve rehabilitasyon hizmetlerinin yanı sıra hukuki ve istihdam desteklerini de geliştirmeye çalışıyoruz. Kadın danışma merkezimizde Ağustos 2014-Ağustos 2015 arasında toplam 289 kadına sağlık, eğitim, istihdam ve şiddetle başa çıkma konularında danışmanlık ve yönlendirme hizmeti verdik. Yine aynı dönem içinde 53 kadın ve 45 çocuk sığınma evimizden faydalandı. Ayrıca, 2014 yılında Ankara Barosu ile imzaladığımız protokol ile şiddet gören kadın ve çocukların tüm hukuki işlemleri Çankaya Belediyesi’nin yönlendirmesiyle Baro tarafından takip edilmeye başlandı. Diğer yandan, şiddetle mücadele konusunda erkeklerle çalışmayı da önemsiyoruz. Şiddetle mücadele kapsamında erkeklere yönelik eğitim ve farkındalık çalışmaları da planlamaktayız.

Kadınlar ve erkekler, yerel düzeyde sunulan hizmetlere ulaşım noktasında farklı bariyerlerle ve sınırlarla karşılaşıyorlar. Kamusal mekânların güvenliği, erişilebilirliği, daha çok kadınların bakmak durumunda kaldığı çocuk, yaşlı ve engellilerin kullanımına uygun olup olmaması gibi unsurlar kadınların parkları, kültür-sanat ve eğitim mekânlarını ne ölçüde kullanacağını da belirliyor. Bundan sonra Çankaya’daki bütün kamusal mekânları toplumsal cinsiyet eşitliği perspektifiyle inşa etmeyi hedefliyoruz. Bu çerçevede üniversitelerin kentsel tasarım bölümleriyle toplumsal cinsiyete duyarlı park tasarımı konusunda işbirlikleri kurmaya başladık. Çankaya sınırları içinde hem mekânsal düzenleme hem istihdam uygulamaları açısından toplumsal cinsiyete duyarlı işyerlerine de mor bayrak projesini hayata geçireceğiz.

Kentsel hizmetlerin eşitlikçi bir biçimde sunulmasının bir koşulu da belediye bütçesinin cinsiyete duyarlı olarak oluşturulmasından geçiyor. Önümüzdeki bütçenin bu çerçevede yapılması için sene başından itibaren çalışmalara başladık. Çalışanlarımıza toplumsal cinsiyet eşitliği eğitimlerinin yanı sıra cinsiyete duyarlı bütçeleme eğitimleri gerçekleştirdik.

Bugün birçok belediye “kadın dostu kent” projeleri uygulamaya çalışıyor. Biz ise bu kavramı kullanmayı reddediyoruz. Kentin asıl sahibi erkekler olduğunda ancak bir kent “kadın dostu” olabilir. Bizim anlayışımıza göre ise toplumsal cinsiyet eşitliği, eşitlikçilik ilkesinin bir gereğidir. Bu çerçevede belediyenin toplumsal cinsiyet eşitliği ile tüm çalışmalarını koordine etmesi amacıyla bir eşitlik birimi kurduk. Önümüzdeki dönemde bu birimi genişletip ayrı bir kadın müdürlüğünün kurulma olanaklarını yaratmaya çalışıyoruz.

*Çankaya Belediye Başkanı