CHP'nin aday adaylarının profili bize ne anlatıyor?

CHP'nin aday adaylarının profili bize ne anlatıyor?
CHP'nin aday adaylarının profili bize ne anlatıyor?
CHP'nin ön seçime giren milletvekili aday adaylarının profili ilginç bir tablo ortaya çıkarıyor. CHP'nin kadın seçmeni fazla ama aday adaylarının sadece yüzde 25'i kadın. Yine CHP'nin genç seçmeni de fazla. Ancak burada da bir çelişki var. İstanbul, Ankara ve İzmir'de 40 yaşın altındaki adaylar yüzde 17, 30 yaş altı adaylar ise yüzde 3.5.
Haber: KORAY ÇALIŞKAN / Arşivi

Dünyadaki bütün demokrasilerde milletvekilleri ön seçimlerle belirleniyor. Mesela ABD başkanlık rejimiyle yönetilir, ama partilerinde başkanlık rejimi değil, ön seçime dayalı temsili demokrasi vardır. Bizde rejim parlamenterdir, ama siyasi partilerimiz başkanlık rejimiyle yönetilir. Böyle olunca parlamentoyu siyasi parti başkanları belirlemiş olur.

Bu sistemi değiştirmeye aday tek parti CHP . Genel başkanının dahi ön seçime girmesi dikkate değer bir siyasi olgunluk göstergesi. HDP, AKP ve MHP ’de ön seçim yok. Temayül yoklaması yapanlar dahi bunun sonuçlarını delegeleri ve üyeleriyle paylaşmıyor. CHP sokakta, diğerleri koridorda aday belirliyor.

81 ile dağılmış 85 seçim bölgesinin 55’inde adaylar ön seçimle belirleniyor. 41 bölgede hakim gözetiminde eğilim yoklaması yapılıyor. 10 ilde örgüt gözetiminde ön seçimle, CHP’nin daha başarısız olduğu 30 ilde de merkez yoklamasıyla aday gösteriliyor.

Pazar günü Ankara, İstanbul ve İzmir’de yapacağı ön seçimlerle milletvekili adaylarını belirleyecek CHP yönetimi, buralarda da kendine kontenjan ayırmış durumda. Parti kadrolarından gelmeyen ya da gündelik taban siyasetine zaman ayıramayan ama yine de CHP’ye değer katan insanların kontenjandan aday gösterilmesi anlaşılır. Önemli oran oranları. Oran arttıkça taban partiden uzaklaşıyor, ki bu daha önemi.

BÜYÜK KENTLER TESTİ

Türkiye’nin %31’i Ankara, İstanbul ve İzmir’de yaşıyor. Toplam 7 seçim bölgesiyle mecliste 146 vekille temsil edilecekler. Tek başlarına 14 grup kurabilecek durumdalar. Ankara 32, İstanbul 88 ve İzmir 26 vekil çıkaracak.

Bu üç kentin tamamında CHP ön seçim yapıyor ve adaylarının en az yarısını ön seçimden çıkan sonuca göre belirleyecek. Pazar günü hakim gözetiminde ve her ilçede belirlenen bir seçim merkezinde toplam 703 aday seçime girecek. Bu üç il şimdiden seçim havasına girdi. Sokaklar, e-postalar, mektuplar, SMS'ler telefonlar, toplantılar, yemekler, yemekler...

Adaylar günlerini gecelerine katmış durumda. Cilalı otoriter rejimimizde, memlekete demokrasi şöleni veriyorlar. İstanbul’da 409, Ankara’da 139 ve İzmir’de 155 aday var.

Ancak bir şeye dikkat etmek gerekiyor. Adayların tamamı aktif olarak kampanya yapmıyor. Bir bölümü pasif aday. İsmi biraz görünsün, ileride siyaset devam ederse, bir ilk adım atsın diye aday olmuş. Web’de, Twitter’da, Facebook’ta görünümleri yok. Bu adaylar yaklaşık 105 kişi. Kendileri var, kampanyaları yok.

Geriye kalan 606 aktif aday kıyasıya bir mücadele veriyor. Söylemleri daha çok CHP üyelerini cezbeden şekilde tasarlanmış. Aidatını ödesin ödemesin tüm CHP üyelerine açık bir seçim. Daha önce yerel seçimler için yapılan ön seçim ve temayül yoklamalarında üyelerin yaklaşın %40’ı seçime katılmıştı. Bu sefer oran daha da yükselecek.

KADINLAR NEREDE?

CHP kadınların partisi. Yapılan tüm araştırmalarda CHP’ye kadınların erkeklerden daha fazla oy verdiği görülüyor. Aday adaylarında ise başka bir profil ortaya çıkıyor. Adayların %25’i yani 177si kadın. 526 aday erkek. Yani tüm adayların %75’i. Kadınların adaylığı için yapısal önlemler alınmış. Kadın kotası uygulanıyor. Kadın adaylardan genel ve yerel seçimlerde katılım ücreti de alınmıyor. Ancak kadınları önü hala tıkalı. MYK’nın yalnızca %16’sı kadın. Kadın Kolları Genel Başkanı MYK üyesi değil.

Kadınların siyasette ve ekonomideki önemini hatırlatmaya gerek var. Dünyadaki tüm başarılı siyasi partiler kadınları örgütleyebildiklerinde iktidara geliyorlar. Ekonomide kadınlar yönetici olduklarında kar ortanı artışı tavan yapıyor. Fortune 500 şirketlerinde kadın yöneticiler %340 gelir artışı sağlarken, erkek yöneticiler yalnızca %122 gelir artırıyor. İş gücüne katılan her 1 kadın, yeni katılan her 1 erkekten daha fazla ekonomik büyüme sağlıyor. Yani erkeklere de iş bulmanın yolu, önce kadınlara iş bulmaktan geçiyor.

GENÇLER NEREDE?

CHP gençlerin partisi. Yapılan araştırmalarda 18-24 yaş aralığında AKP ve CHP arasındaki farkın 2 puana düştüğü görülüyor. Genç seçmenin CHP’ye eğilimine rağmen, CHP’de genç siyasetçi görmek zorlaşıyor. Ortalamada en yaşlı belediye başkanları, en yaşlı MYK üyeleri ve en yaşlı Parti Meclisi üyeleri CHP’de. 18 MYK üyesinin 11’i emekli. Oysa seçmenin yaşı artıkça CHP’ye oy verenlerin oranı düşüyor.

Adayların yaş dağılımına baktığımızda daha vahim bir tablo görünüyor. İstanbul, Ankara ve İzmir’de 40 yaşın altındaki adaylar %17, 30 yaş altı adaylar ise %3.5. Adayların ezici çoğunluğu yani 5 adaydan 4’ü 40 yaşın üzerinde.

Oysa bu üç kent Türkiye gibi genç bir nüfusa sahip. Türkiye’nin %65’ı 40 yaşından, %49’u ise 30 yaşından genç. İstanbul, Ankara ve İzmir’de de oranlar benzer. Bu üç kentin %64’ü 40 yaşından, %46’sı 30 yaşından genç. Ülkenin %31’i bu üç kentte yaşıyor.

Uzun lafın kısası CHP’nin ön seçimi Türkiye’ye demokrasi şöleni hediye ediyor, ancak aktif siyaset yapanlar daha çok 40 yaşından büyük erkeklerden oluşuyor. Adayların %75'i erkek, %83’ü 40 yaşından büyük. Oysa CHP’ye daha çok gençler ve kadınlar oy veriyor. Ön seçim sonrası merkez yoklamasının bu dengesizliği gidermesi, seçimlerdeki başarısını en çok etkileyecek faktörlerden biri olacaktır.