ABD: İran ile önerisini görüşeceğiz

ABD: İran ile önerisini görüşeceğiz
ABD: İran ile önerisini görüşeceğiz

Davutoğlu iki günlük ziyaret için gittiği Tahran?da dün ilk önce İran Dışişleri Bakanı Muttaki ile görüştü. Bakan, Cumhurbaşkanı Ahmedinecad tarafından da Cumhurbaşkanlığı Sarayı?nda samimi bir şekilde karşılandı. FOTOĞRAF: AFP

İran'ın uranyum zenginleştirmeyi durdurmaya yanaşmadan yaptığı nükleer silahsızlanma görüşmeleri önerisini ABD liderliğindeki 5+1 grubu kabul etti. İran'ın nükleer programını pazarlığa açmamasının görüşmemek için sebep oluşturmadığını belirten ABD, BM'ye 'tam nükleer silahsızlanma' tasarısı da sundu

WASHINGTON - İran’ın nükleer silahların tümüyle yok edilmesi ve temiz nükleer enerjiye yönelik uluslararası görüşmeler teklif ettiği yeni öneri paketini, BM Güvenlik Konseyi’nin beş daimi üyesi (ABD, Britanya, Fransa, Rusya, Çin) ile Almanya’nın oluşturduğu ‘5+1’ grubu müzakere etmeyi kabul etti. Ancak İran’ın paketi, 5+1’in kurulma amacı olan ve yerine getirmediği için Tahran’a bir dizi BM yaptırımı getiren uranyum zenginleştirmenin durdurulmasını içermiyor. Böylece ABD Başkanı Barack Obama, Bush yönetiminin şer eksenine alıp “Tüm seçenekler masada” diye tehdit ettiği İran’a koştuğu baş şarttan çark edebileceğinin işaretini verdi.
ABD Dışişleri sözcüsü P.J. Crowley, “İran’ın ne yapmaya hazırlandığını görmek için onların önerisi temelinde bir buluşma arzu ediyoruz. Olumlu yanıt gelirse, toplantının mümkün olduğunca çabuk yapılmasını istiyoruz. Özellikle nükleer meselede ciddi taahhüt görmek istiyoruz” dedi. İran’ın nükleer programını pazarlığa yanaşmamasının hayalkırıklığı yarattığını, ama görüşmeyi reddetmek için bir sebep oluşturmadığını söyleyen Crowley, “Umarız İran’dan üst düzey yetkililer gelir. Görüşürsek, nükleer meseleyi gündeme getirmeyi planlıyoruz. İran’ın masaya getireceği diğer tüm konuları da ele almaya istekliyiz” vurgusu yaptı. 

BM’de Obama oylatacak
“Önerideki üslup İran hükümetinin diyaloğa girmeye istekli olduğunu gösteriyor. Biz de bunu sınayacağız” diye ekleyen sözcü, “İran ciddi müzakereyi reddederse, biz, ABD, Güvenlik Konseyi ve uluslararası toplum, bundan çıkaracağımız sonuca göre gelecekte bazı hükümlere varabiliriz” uyarısı yaptı.
Aslında İran’ın önerisi, Obama’nın nisandaki ilk Avrupa turunda yaptığı ‘nükleer silahlardan tümüyle arındırılmış dünya’ çağrısını temel alıyor. Nitekim ABD, İran ile masaya oturmak için kolları sıvarken, BM Güvenlik Konseyi’ne de tüm ülkeleri nükleer silahlardan arındırılmış dünya hedefi için işbirliğine çağıran bir karar tasarısı sundu. Tasarının BM Genel Kurul toplantıları çerçevesinde 24 Eylül’de Obama’nın başkanlık edeceği Güvenlik Konseyi zirvesinde oylanıp kabul edilmesi hedefleniyor. İran veya Kuzey Kore’yi dolaylı anan metnin ana hatları şöyle:
1) Nükleer Silahların Yayılmasını Önleme Anlaşması’na (NPT) taraf ülkeler yükümlülüklerine tam anlamıyla uymalı, anlaşmaya imza atmayanlar da acilen imzalamalı.
2) Tüm ülkeler nükleer silahların azaltılması ve silahsızlanmada etkin önlemler alınması müzakerelerinde iyi niyetle yer almalı ve katı uluslararası kontrol altında genel ve tam bir silahsızlanma anlaşması hazırlanması yolunda çaba sarf etmeli.
3) Tüm ülkeler her türlü nükleer denemeden imtina etmeli ve Nükleer Denemelerin Yasaklanması Uluslararası Anlaşması’na (CTBT) katılmalı. 

Tasarı İsrail’i etkiliyor
BM Güvenlik Konseyi’nin beş daimi üyesinin nükleer silahları var. Bunlar bugüne dek NPT’nin nükleer silahların yok edilmesi şartını yerine getirmekten geri durdu. NPT’yi imzalayan 189 ülke arasında İran da var. İmzalamayanlar ise, Ortadoğu’nun nükleer silah sahibi tek ülkesi olan ama bunu resmen açıklamayan İsrail ve atom bombasına sahip düşman kardeşler Hindistan ile Pakistan. Kuzey Kore de, Bush yönetimi tarafından şer eksenine alınınca 2003’te anlaşmadan ayrılıp üç atom bombası denemesi yaptı. ABD’nin imzaladığı CTBT’nin Kongre’de onaylanmasını ise Bush yönetimi durdurdu. İran Dışişleri Bakanı Manuçehr Muttaki, Dışişleri Bakanı Ahmet Davutoğlu’nu ağırlaması vesilesiyle mesajlar yolladı. Hem “Şartlar olgunlaşırsa, Batı ile nükleer konularda görüşme ihtimali var” diyerek yumuşama işareti veren Muttaki, hem de “İran ulusunun inkâr edilemeyecek hakkıyla ilgili ödün veremeyiz” diyerek uranyum zenginleştirmeyi durdurmayacakları işaretini verdi.  (Dış Haberler)