ABD yaptırımı İran ekonomisini köşeye sıkıştırıyor

ABD'nin tek yanlı yaptırım paketiyle uluslararası mali piyasalardan tecrit kararı aldığı İran'ı evvela ekonomisinden vurma hazırlığı, İran bankalarını kara kara düşündürüyor.

TAHRAN/WASHINGTON - ABD'nin tek yanlı yaptırım paketiyle uluslararası mali piyasalardan tecrit kararı aldığı İran'ı evvela ekonomisinden vurma hazırlığı, İran bankalarını kara kara düşündürüyor. ABD'nin yaptırım paketi, Dünya Bankası'nı İran'a yönelik afet ve sağlık yardımlarını bile askıya almaya zorlarken, Tahran halka 'kemer sıkmaya hazır olun' uyarısı yaptı.
Washington'un ekim sonunda İran'ın en önemli üç bankası Milli, Melat ve Sederat'ı 'teröre destekle' suçlayıp kara listeye alması İran finans çevrelerine kâbus gibi çöktü. Export Development Bank'tan bir yetkili, "Hemen tüm Avrupa bankaları işbirliğini kesti. Dolar-avro değişimini yapamaz hale gelebiliriz. Para hareketi sağlayan birkaç Avrupa bankası kaldı. Onlar da işbirliğini her an kesebilir" diye dert yanarken, Bank Mellat yetkilileri 'yaptırımların sonucu ciddi biçimde hissedilir' görüşünde. Yabancı bankalar, muadillerinin kredi mektuplarını ve en basit para transferri işlemlerini dahi reddediyor.
Asya ve Araplar da sırt çevirebilir
Britanya-Asya bankası HSBC ve İsveç devleri UBS ve Credit Suisse, geçen yıl İran'la iş ilişkilerini kesmişti. Deutsche Bank, Commerzbank ve BNP Paribas da bu yıl onları izledi. Hâlâ yakın ekonomik ilişkileri bulunan Asya bankaları da ABD'deki ticari çıkarlarını düşünerek şimdiden sınırlamalara gitmeye başlamış. Başta İran'ın bir numaralı ticaret ortağı Birleşik Arap Emirlikleri olmak üzere Arap Yarımadası'ndaki bankaların da her an sırtlarını çevirebileceği söyleniyor. Tahran'daki Atieh adlı finansal danışmanlık şirketinin yöneticisi Bijan Hajepur ümitsiz: "Hâlâ küçük Asya ve Körfez bankalarının sistemlerini kullanabiliyoruz ama bu sonsuza dek sürmeyecektir." Çareyi ödemeleri nakit yapmak veya araya üçüncü ülke sokmakta bulan İranlı ihracatçılar da maliyet artışlarından zorda. Touraj adlı bir işadamı, "Prefabrike ev inşası için malzeme ihraç etmek istiyoruz. Ama Avustralya bankaları kredi mektuplarını kabul etmiyor" diyor. Son olarak Dünya Bankası yetkilileri Milli Banka aracılığıyla ulaştırdığı deprem yardımı, sağlık ve diğer projelerle ilgili ödemeleri askıya aldığını duyurdu. New York Times'a göre, su, sağlık, çevre ve kentleşme ile ilgili dört projenin 5.4 milyon dolarlık ödeme askıda.
Gençlere enerji tasarrufu salık veriliyor
İran hükümeti ise, her an dara düşeceklerini dün 1979'daki İslam Devrimi sonrası ABD Büyükelçiliği'nin işgalinin 28. yıldönümü törenleri sırasında müjdeledi.
İçişleri Bakanı Mustafa Pur Muhammedi, eski elçilik binası önünde toplanıp, 'ABD'ye ölüm' sloganları atan binlerce gence hitabında, "Yaptırımlar bize zarar veremez" dese de yazın halkı sokağa döken benzini karneye bağlama uygulamasının sonuçlarını övüp enerji tasarrufu salık verdi. 1979'daki elçilik işgalinde 52 Amerikalının 444 gün rehin tutulması iki ülke arasında diplomatik ilişkileri koparmıştı. (afp, New York Times)