ABD'de Ermenilere yargı darbesi

ABD federal mahkemesi 1915 olaylarında ölen Ermenilerin mirasçılarının sigorta poliçelerini geri alma çabalarına darbe vurdu. Sigorta şirketlerine dava açmayı sağlayan yasa iptal edildi. Kararın gerekçesi: Yasadaki 'soykırım' ifadesi ABD'nin resmi dış politikasına anayasa dışı bir müdahaledir

WASHINGTON - ABD’de bir federal temyiz mahkemesi, 1915 olaylarında ölen Ermenilerin mirasçılarının sigorta şirketlerine ödenmiş hayat sigortası bedelleri ile banka hesaplarına yatırılmış paraları geri alma çabalarına darbe vurdu. 9. Temyiz Mahkemesi, Kaliforniya eyaletinin 9 yıl önce çıkardığı Ermenilerin mirasçılarına sigorta şirketleri ve bankalar aleyhine dava açma yetkisini veren yasayı iptal etti. Yasadaki ‘soykırım’ tanımı iptalde rol oynarken üst mahkemeye gideceklerini duyuran Ermeniler pes etmiyor. 

‘Bilinçli bir karardır’
Yasa 1915 olaylarında ölen yada kaçan Ermenilerin mirasçılarına, eski banka hesapları ve yaşam sigortası poliçeleriyle ilgili davaları gelecek yılın sonuna kadar açma hakkı tanıyordu. San Francisco’daki 9. Temyiz Mahkemesi ise önceki gün, Kaliforniya Kongresi’nin 2000’de çıkardığı yasayı, Ermenilerin öldürülmesini ‘soykırım’ olarak görmeyen Amerikan resmi dış politikasına ‘anayasa dışı bir müdahale’ olarak değerlendirdi. Mahkemenin, 1’e karşı 2 oyla aldığı kararda, ABD’nin dış politikasına federal devletin karar verdiği ve eyalet yasalarının bu ilkeyi ihlal edemeyeceği vurgulandı. Kararı kaleme alan yargıç David Thompson “ABD’de federal devlet, 1. Dünya Savaşı’ndaki Ermeni ölümleri konusunda siyasi anlamlar taşıyan ‘soykırım’ teriminin kullanılmaması yönünde bilinçli bir karar almıştır” ifadesine yer verdi. Mahkeme, 2003’de ABD Yüksek Mahkemesi’nin yine Kaliforniya eyaletinin Holocaust’tan kurtulan Yahudilerin Nazi dönemindeki sigorta poliçeleri ile ilgili çıkardığı bir yasayı iptal eden kararını esas aldı.
Ermenilerin avukatı Brian Kabateck ise  karara karşı yüksek mahkemeye başvuracaklarını belirtip “Karar yanlış, felaket. Mahkeme bugün Kaliforniya’da yaşayan 1 milyon Ermeni’ye ‘soykırım’ kelimesinin hükümet tarafından kullanılmasının bile yasadışı olduğunu söyledi” diye tepki gösterdi. 

Alman şirketler memnun
Kabateck ‘eğer bozulmazsa kararın Ermenilerin miras taleplerini önleyeceğini ve 1915-1919’da Osmanlı tophraklarında yaşanan kanlı olayların anılmasını yasaklayacağını’ savundu. Ermeniler Avrupa’daki bankalar ve sigorta şirketlerinin yasadışı olarak 1915’deki değeriyle 15 milyon dolarlık bir sevete konduğundan söz ediyor. Ermeni mirasçıların Kaliforniya ve diğer eyaletlerde açtığı davalar sonucunda 2005’de New York Life Insurance (New York Hayat Sigortası) 20 milyon dolar, Fransız AXA 17 milyon dolar geri ödeme yapmayı kabul etmişti. New York Life sözcüsü William Werfelman, 2005’teki çözüm anlaşması çerçevesinde ödedikleri paraları geri alma arayışına girmeyeceklerini açıkladı. Mahkemede dava edilen Alman sigorta şirketlerinin temsilcisi Neil Soltman ise, karardan memnun olduklarını belirtirken ‘temsil ettiği şirketlerin 1915’lerde Ermeni kurbanlara hayat poliçesi satıp satmadığının net olmadığını’ savundu. (ap, aa)