ABD'nin aklı Kâbil'e giden İran rotasında

Afganistan'a yönelik en önemli lojistik üssü Manas'ı yitiren ABD diğer güzergâhları merceğe alırken, İran'ı da seçenekler arasına kattı. Planlarda 'en kısa ve güvenli rota' çıkan İran'ı şimdilik ABD?kullanmasa bile NATO'daki müttefikler kullanabilir

WASHINGTON - Kırgızistan’ın Manas hava üssünü kapatma kararı ve Taliban’a karşı Amerikan askeri varlığını artırma planına bağlı olarak Afganistan’a sevkıyat için rota arayışına girişen Obama yönetimi, ‘denize düşen yılana sarılır’ misali 30 yıllık düşmanı İran’ın da yer aldığı alternatif güzergâhlar üzerinde duruyor. Pazartesi ve salı Türkiye, Gürcistan ve Azerbaycan’ın katılımıyla Bakü’de temaslarda bulunan Amerikalı yetkililer, tek bir güzergâha özellikle kredi vaadiyle Kırgızistan’ı ABD’ye karşı ayartmış Rusya’nın yardım önerisine mahkûm olmamak için İran seçeneğini alternatifler arasına kattı. Gürcistan ise en arzulu ülke.
New York Times’a konuşan Pantagon yetkilileriyle askeri planlamacılara göre, doğrudan ABD ordusu değil ama Tahran’la ilişkileri olan NATO’daki diğer müttefikler, Afganistan’a sevkıyatı İran’ın Hint Okyanusu’na bitişik Arap Denizi’ndeki Çabahar Limanı’ndan karayoluyla Afganistan’ın batısına ulaştırabilir. Afganistan’ın batısında da Hindistan’ın yeni tamamladığı otoyol kullanılabilir. Eğer daha kısa ve güvenli bu seçenek olursa ABD ordusu giderek Taliban’ın saldırılarıyla tehlikeli hal alan Pakistan’ın Hayber Geçidi’nden kurtulacak. Ayrıca Rusya, Özbekistan ve Tacikistan üzerinden Afganistan’a çizilen rotaya da ihtiyaç azalacak. Yetkililer, İran’ın bu ay Afganistan konferansına davet edilmesi dahil Tahran’a yönelik kurların rota arayışıyla ilgili olmadığını söylerken, Pentagon sözcüsü Geoff Morrell, “Askeri planlayıcılar makul her yola bakıyor. Ama siyasi değil lojistik bakış açısıyla” dedi. NATO Müttefik Kuvvetler Komutanı General John Cradddock, İran rotasının ittifak tarafından kullanımına itirazları olmadığını söylemişti. 

Gürcüler pek hevesli

Bakü toplantılarda tartışılan diğer güzergâh Hazar Denizi üzerine kurulu. Önerilen plana göre, kargo Türkiye’den Gürcistan’ın Poti limanına, oradan karayoluyla Azerbancan’ın Hazar kıyısındaki Bakü limanına, ardından gemiyle Kazakistan’ın Aktau limanına ve karayoluyla Özbekistan üzerinden Afganistan’a gönderilecek. Diğer rota Türkmenistan’ın Hazar’daki Türkmenbaşı limanından karayoluyla Afganistan’a uzanıyor. Gürcü Dışişleri Bakanı Grigol Vaşadze, ABD’ye hem üs hem de transit ulaşım önerdiklerini kaydetti. Ama ABD Tiflis’in teklifini kabul ederse Rusya yardım teklifini çekebilir. Bu arada Kırgızistan’ın daha fazla kira ödenmesi halinde Amerikan güçlerini Manas’tan çıkarma kararından vazgeçme ihtimali de dışlanmıyor. Morrell, Bişkek’in Amerikalı müzakerecilerle görüşmeyi kabul ettiğini söyledi. (NYT, afp)