Ankara ile Erivan'ın tarihi 'yol haritası'

Ankara ile Erivan'ın tarihi 'yol haritası'
Ankara ile Erivan'ın tarihi 'yol haritası'

Kars?ta bulunan yarım kalmış dostluk heykeli, yeni açılımla tamamlanabilir.
ABDBaşkanı Obama?nın 6 Nisan?daki Türkiye ziyareti sırasında verilen resepsiyon, Babacan ile Ermeni meslektaşı Nalbantyan?ı bir araya getirmişti. Fotoğrafı daha sonra Beyaz Saray yayımlamıştı. FOTOĞRAFLAR: AFP

Türkiye ile Ermenistan, İsviçre arabuluculuğunda ilişkileri normalleştirmek, iyi komşuluk ve karşılıklı saygı çerçevesinde geliştirmek için 'yol haritasında' uzlaştıklarını duyurdu. 'Yol haritası'nda Ankara-Erivan diplomatik ilişkilerinin zamanla tesisine dair detaylar var. Erivan'ın diaspora baskısına rağmen 'tarih komisyonu' kurulmasını da kabul etti
Haber: DENİZ ZEYREK / Arşivi

ANKARA - ABD Başkanı Barack Obama’nın 1915 olaylarına dair bugün yapacağı 24 Nisan başkanlık açıklamasında ‘soykırım’ ifadesinin yer almayacağı neredeyse kesinleşirken, Türkiye ve Ermenistan’dan önemli hamleler geldi. İsviçre arabuluculuğunda Türkiye ile Ermenistan’ın, ‘ikili ilişkileri normalleştirmek, iyi komşuluk ve karşılıklı saygı çerçevesinde geliştirmek için yoğun çaba harcandığını’ belirten bir ‘yol haritasında’ uzlaşıldığı duyuruldu. Buna göre, iki ülkenin oluşturacağı Hükümetlerarası Konferans çerçevesinde kurulacak komisyonlarla, ilişkilerin; ekonomik, diplomatik, gümrük, ulaşım ile ilgili detayları belirlenecek. Erivan’ın Ermeni diasporasının şiddetle karşı çıktığı ‘tarih komisyonu’ kurulmasına da olumlu yanıt verdiği belirtildi. Normalleşme sürecindeki adımlar, Azerbaycan ile Ermenistan’ın Karabağ konusundaki adımlarına paralel atılacak. Bu adımların Azerbaycan tarafından daha önce ifşa edilen detaylarla aynı olması dikkat çekti. 

Üçlü açıklama
22 Nisan gecesi Ankara’da hareketli saatler yaşandı. Başbakan Tayyip Erdoğan, Dışişleri Bakanı Ali Babacan ile başbakanlıkta üç saat süreyle görüştü. Görüşmenin kamuoyuna duyurulduğu saatlerde Dışişleri, Ermenistan ve arabulucu konumuyla İsviçre’ye de mal ettiği şu üçlü açıklamayı duyurdu: ‘Türkiye ve Ermenistan, İsviçre’nin arabuluculuğunda, ikili ilişkilerini normalleştirmek, iyi komşuluk ve karşılıklı saygı çerçevesinde geliştirmek ve bu suretle tüm bölgede barış, güvenlik ve istikrarı ileri götürmek amacıyla yoğun çaba göstermektedir. İki taraf, bu süreçte somut ilerleme ve karşılıklı anlayış sağlamış ve ikili ilişkilerinin her iki tarafı da tatmin edecek şekilde normalizasyonu için kapsamlı bir çerçeve üzerinde mutabık kalmıştır. Bu çerçevede, bir yol haritası belirlenmiştir. Üzerinde mutabık kalınan bu zemin devam eden bu süreç için olumlu bir perspektif sağladı’.

Adım adım normalleşme
Ermenistan Dışişleri de benzeri bir yazılı açıklama yaptı. Açıklamada iki ülkenin ‘İsviçre arabuluculuğunda ikili ilişkileri normalleştirmek için yoğun çalıştığı ve elle tutulur bir ilerleme kaydettiği belirtilerek tarafların ‘kapsamlı bir çerçevede mutabık kaldığı ve bir yol haritasını belirledikleri’ vurgulandı.
Türkiye’nin Azerbaycan’ın itirazlarına karşın geri adım atmadığı yol haritasında, Ankara ile Erivan’ın diplomatik ilişkileri tesisine dair detaylar var. Bu amaçla, ‘Hükümetlerarası Konferans’ oluşturulacak. Kurulacak alt komisyonlarla sınır kapılarının işler kılınması, kapılarda gümrük düzenlemelerinin yapılması, doğrudan ekonomik ilişkilerin kurulması, mal ve yolcu geçişi için anlaşmaların hazırlanması, uçak ve tren seferlerinin düzene sokulması, diplomatik temsilciliklerin karşılıklı açılması gibi detaylar belirlenecek. Sınır kapısının ilk etapta haftada iki gün, bir yıl içinde de sürekli açık olması sağlanacak. Diplomatik ilişkiler, ‘akredite büyükelçiler’ ile başlatılacak, iki yıl içinde karşılıklı konsolosluklar açılması için altyapı hazırlanacak. Diplomatik ilişki seviyesinin büyükelçilik düzeyine çıkarılması tam normalleşmenin ardından olacak.
Ankara, normalleşme müzakerelerinde ‘soykırım’ iddialarının görüşülmesi için ‘tarih alt komisyonu’ kurulup sürecin Dağlık Karabağ ile ilgili Azerbaycan ile Ermenistan arasındaki görüşmelere paralel yürümesini şart koşmuştu. Erivan, diyasporanın baskılarına ve ‘soykırımın olup olmadığını tartışacak bir komisyon kurulması Ermenistan için en büyük geri adımdır’ mesajlarına rağmen tarih komisyonuna yeşil ışık yaktı. Türkiye, komisyonun arşivlerde inceleme yapmasını ve çıkacak sonuçların dünya kamuoyuna ilan edilmesini istiyor. 

Karabağ için süreç olumlu
Bakü’nün tepkilerine karşın, Türkiye-Ermenistan görüşmelerinin devamının Karabağ sorununun çözümüne de olumlu etki ettiği vurgulandı. Minsk Grubu öncülüğündeki müzakerelerde, Karabağ ile Ermenistan arasındaki koridorun genişliği, beş bölgenin Azerbaycan’a iadesi gibi teknik detayların ele alınmaya başlandığı, Erivan’ın Türkiye’ye görüşmelerle ilgili düzenli bilgi verdiği bildirildi.