Arktik için mücadele başladı

Rusya, enerji zengini Kuzey Kutbu'nu fetih harekâtı kapsamında önceki gün iki mini denizaltı ile kutup noktasından Arktik Okyanusu'nun 4 km. dibine inip okyanus tabanına diktiği Rus bayrağıyla bir ilke imza atınca rakiplerine 'buz kestirdi'.

MOSKOVA/WASHINGTON/OTTAWA - Rusya, enerji zengini Kuzey Kutbu'nu fetih harekâtı kapsamında önceki gün iki mini denizaltı ile kutup noktasından Arktik Okyanusu'nun 4 km. dibine inip okyanus tabanına diktiği Rus bayrağıyla bir ilke imza atınca rakiplerine 'buz kestirdi'. ABD ile Kanada, Moskova'nın kıta sahanlığı iddialarına delil toplama amaçlı keşif gezisini 'bayraklı şov' diye küçümser gözükürken, Moskova'dan yanıt gecikmedi. Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov, dün "Sağa sola bayrak dikmiyoruz. Neyi ispat edebileceğimizi çok iyi biliyoruz" açıklaması yaptı.
Rusya, keşif gezisini 10 milyar ton petrol ve doğalgaz rezervi olduğu sanılan 1.2 milyon km.'lik Lomonosov Sıradağları'nın denizaltından Rusya (Sibirya) anakarasına bağlantısını ispat için yaptı. ABD yönetimi ise olayı 'Rus heyetin bayrak dikmesi' olarak küçümseme yoluna gitti. Dışişleri sözcüsü Tom Casey, "Metalik veya plastik bir bayrak ya da deniz tabanına bir bayrak serip sermediklerini bilmiyorum. Ama bunun Arktik'teki doğal zenginliklerde hak iddia etme açısından hiç anlamı yok. Karasularını genişletmek isteyen ülkeler, karasal uzantılarının deniz altında da devam ettiğini bilimsel olarak ispat etmeli. Bayrak dikmek bilimsel kanıt değil" dedi. Kuzey Kutbu konusunda ABD'den daha atak görünen Kanada'nın Dışişleri Bakanı Peter MacKay de, "15. yy'da yaşamıyoruz. Dünyanın bir yerine bayrak dikip, burası benim diyemezsiniz. Ruslar şov yapıyor" tepkisini gösterdi.
'Kanada'ya çok şaşırdım'
Rus Dışişleri Bakanı Lavrov ise dün şu yanıtı yapıştırdı: "Kanadalı meslektaşımın açıklamalarını okudum ve gerçekten hayrete düştüm. Batı'nın, Rusya'nın Kuzey Kutbu'ndaki dönüm noktası niteliğindeki keşfiyle alay etmesi karşısında şaşırdım. Sağa sola bayrak dikmiyoruz. Neyi ispat edebileceğimizi gayet iyi biliyoruz." Nitekim Rus basını da Kuzey Kutbu'nun fethini selamladı. Vremya Novostei, 'Rusya, Arktik petrolü için savaşa başladı' manşeti atarken, Rossiiskaya Gazeta daha ileri gidip 'Arktik'in bölünmesi, dünyanın yeniden paylaşımının başlangıcı' yorumunda bulundu.
Rusya dahil 153 ülkenin imzaladığı kıta sahanlığını 200 deniz mili genişletmeye izin veren BM Deniz Hukuku Sözleşmesi'ni ABD 13 yıldır onaylamamışken, Rusya, Kuzey Kutbu'ndaki bilimsel araştırmalarından toplayacağı verileri en geç 2009'a kadar BM'ye yeni başvuruda bulunmak üzere kullanacak. 2001'de yapılan başvuruya BM delil yetersizliği yüzünden ret yanıtı vermişti.
Rusya'nın son girişiminin ardından işlerin değişebileceği kaygısı ABD Kongresi'ne yansıdı. Cumhuriyetçi senatör Richard Lugar, mayısta "ABD sözleşmeyi imzalamadıkça, Rusya, Amerikalıların bulunmadığı bir ortamda, iddialarını benimsetmek için baskılarını sürdürecektir" uyarısı yamıştı. Dün Kanada Başbakanı Stephen Harper da son gelişmeyi, "Rusların okyanusa inmesi, Arktik'teki egemenlik konusunun önemli bir sorun olacağını gösterdi" diyerek yorumladı.
Harper Arktik turuna çıkıyor
Kanada bölgedeki egemenliğini korumak için 7 milyar dolar harcayıp sekiz yeni buzkıran devriye gemisi inşası planlarken, Harper haftaya Arktik turuna çıkacak ve Baffin Adası'dan da askeri bir tatbikat başlatacak. Kutba sınırdaş Norveç ile Danimarka da araştırmalar yapıyor. (Dış Haberler)