CIA'e yardım eden ülkelere ağır suçlama

Avrupa Parlamentosu (AP), Türkiye dahil 14 Avrupa ülkesini, ABD'nin 'terörle savaşta' esir aldığı zanlıların gizli uçuşlarla başka ülkelere nakletmesine ve gizli CIA işkencehanelerine göz yummakla suçladığı raporunu dün onayladı.

STRASBOURG - Avrupa Parlamentosu (AP), Türkiye dahil 14 Avrupa ülkesini, ABD'nin 'terörle savaşta' esir aldığı zanlıların gizli uçuşlarla başka ülkelere nakletmesine ve gizli CIA işkencehanelerine göz yummakla suçladığı raporunu dün onayladı. Avrupa hükümetlerinin CIA'yle işbirliğine dair 'yeterli kanıt olduğunu' söyleyen Sosyalist ve liberal vekillerle, aksini iddia edip yazım tarzının yumuşatılmasını isteyen muhafazakârların hararetli tartışmaları sonrası oylamada rapor, 256 aleyhte oya karşı 382 lehte oyla kabul edildi.
Bağlayıcı olmayan raporda, CIA'in 2001-2005 arasında Avrupa hava sahasında veya havalimanlarına 1.245 uçuş yaptığı belirtildi. Britanya, Almanya, İtalya, İspanya, Portekiz, Polonya, Avusturya, Kıbrıs, Danimarka, İrlanda, Romanya, İsveç ve Yunanistan dahil 13 AB üyesi ülke ile Bosna-Hersek, Makedonya ve Türkiye, CIA'in 'sıra dışı teslim' (zanlıların gizlice nakli ve işkenceyle sorgusu) faaliyetlerini 'görmezden gelmekle' suçlandı: 'AP, ABD'nin terörle savaşta kullandığı yasadışı bir yöntem olan sıra dışı teslimi ve bu uygulamanın bazı Avrupa hükümetleri yetkilileri ile gizli servisleri tarafından kabulü ve gizlenmesini kınar.' AP, Avrupa hükümetlerinin ABD Dışişleri Bakanı Condoleezza Rice tarafından Şubat 2005 NATO-AB zirvesinde ve geçen şubat ile mayısta Brüksel'deki üst düzey toplantılarda bilgilendirildiğine de dikkat çekti. Almanya ve İspanya dışındaki ülkelerle AB dış politika temsilcisi Javier Solana dahil bazı yetkililerin 'soruşturmada işbirliği yapmamakla' eleştirildiği raporda, bağımsız soruşturma açılıp yasaları çiğnediği saptanan ülkelere diplomatik yaptırım talep ediyor.
İşkencehane kanıtsızlığı vekilleri böldü
Ancak raporun CIA'in Avrupa'da gizli işkencehaneler işlettiğine dair 'doğrudan kanıt' sunamaması 785 üyeli AP'yi böldü. Dönem Başkanı Almanya, Guantanamo'da 4.5 yıllık esaret sonrası ağustosta bırakılan Murat Kurnaz'ın 'terör tehdidi oluşturmadığı'nı 2002'den beri bilmesine karşın ABD'nin iade talebini retle suçlandığı raporun 'dilinin daha ihtiyatlı olması gerektiği' çıkışı yaptı. AP'nin en büyük grubunu teşkil eden muhafazakâr Avrupa Halk Partisi (EPP) 'kesin kanıtın azlığı' gerekçesiyle rapora karşı çıktı. Liberal grup üyesi Ignasi Guardans Cambo ise "Terörle bizim adımıza yapılan kirli bir savaşla mücadele edilemez" çıkışı yaptı. (bbc, afp)