Doğu Avrupa yerine Türkiye'ye kalkan

İran ve Kuzey Kore'yi gerekçe gösterse de Rusya'yı ikna edemeyen Obama yönetiminin, Doğu Avrupa'daki Çekya ile Polonya'ya füze kalkanı konuşlandırma projesinden vazgeçtiği öne sürüldü. İddiaya göre kalkan, gemilerin yanı sıra Türkiye ve İsrail'deki üslere, hatta Balkanlar'a yerleştirilecek

VARŞOVA - ABD Başkanı Barack Obama’nın George W. Bush yönetimi döneminde İran ve Kuzey Kore tehdidini gerekçe göstererek geliştirilen ve Rusya ile büyük gerilime sebep olan Doğu Avrupa’ya füze kalkanı kurma planından vazgeçtiği öne sürüldü. İddiaya göre kalkan sisteminin savaş gemilerinin yanı sıra İsrail ve Türkiye’deki üslere ve hatta Balkanlar’a yerleştirilmesi planlanıyor.
Bush yönetiminin Polonya ve Çekya hükümetleriyle müzakere ettiği proje, iki ülkeye olası füzeleri saptayacak kalkan ile önleyici füzelerin yerleştirileceği tesislerin inşasını içeriyordu. ABD ve Polonya, Polonya’ya füze kalkanı konuşlandırılması çerçevesinde 10 füze önleyici sistem kurulmasını öngören anlaşmayı 2008’de imzalamıştı. Kalkanı kendisine tehdit algılayan Rusya İskender füzelerini Kaliningrad’a konuşlandırma resti çekmişti. Geçen yılki başkanlık kampanyasında kalkana mesafeli yaklaşan, getirisine dair şüplerini saklamadığı projeyi pahalı bulan Obama ise, projenin stratejik olarak gözden geçirilmesine karar vermişti. İşte kalkanın ayaklarından birinin yerleştirmesi planlanan Polonya gazetesi Gazeta Wyborcza, Washington’daki kaynaklarına dayanarak, Obama yönetiminin Rusya’yla ilişkilerin akıbetini göz önünde tutarak kalkan planınından neredeyse kesin olarak vazgeçtiğini iddia etti. 

Generallerin mesajı netti
Füze savunma sistemi için lobi yapan Washington merkezli grubun başkanı olan Riki Ellison, gazeteye geçen hafta Pentagon’un planlarını savunma sanayi yöneticileriyle paylaştığı toplantıya katıldığını aktarırken, ‘Generallerin mesajlarının net olduğunu, Polonya ve Çekya’da kalkan kurmak yerine farklı çözümler arandığını’ söyledi. Ellison, konferans sırasında generallerin Polonya ve Çekya’yı içeren orijinal planı asla anmadıklarını belirtirken, Boeing şirketinin Polonya’da füze kalkanı üssü yerine mobil önleyici füze başlıkları önerisinde bulunduğu aktarıldı. Gazete hal böyleyken Obama yönetiminin orijinal plan yerine önleyici füzeleri gemilere olduğu kadar İsrail, Türkiye ve belki de Balkanlar’da bir yerlere yerleştirmeyi tercih ettiğini de kaydetti. Obama yönetiminin kalkan projesine dair stratejik geçirmesi sonuçlanmış değil. Fakat Ellison kararın çoktan alınmış olduğuna inanırken, Kongre’deki güvenilik bir kaynak da aynı fikirde: “Yönetim birkaç haftadır Polonya ve Çekya’ya yönelik planların kenara atılması hakkında Kongre’nin tepkisini ölçüyor.”
Strateji değişikliği Obama yönetiminin Rusya’nın argümanlarına daha fazla dikkat etmesine bağlanıyor. ABD Stratejik Komutası’nın başındaki general Kevin Chilton da konferanstaki konuşmasında Moskova’nın kalkan üssünü sineye çekmesinin güçlüğünü anlatmış. Ancak ABD’li yetkililer bunda maliyet ve sistemin işleyeceğine dair şüphelerin de etkili olduğunu aktardı. Obama yönetiminin Rusya ile işbirliği halinde pek çok küresel sorunun çözümünün kolaylaşacağı görüşü taşıdığı belirtilirken, bu taviz karşılığında Rusya’yla sıkı pazarlıklar yürüteceği  de vurgulanıyor. Stratejik gözden geçirmenin sonuçlarının Varşova ve Prag’ı hazırladıktan, Moskova’dan azami tavizleri garantiledikten sonra duyuracağı kaydediliyor. (Gazeta Wyborcza, afp)