Erdoğan 'Adeta soykırım' dedi

Erdoğan 'Adeta soykırım' dedi
Erdoğan 'Adeta soykırım' dedi

G8 liderleriyle buluşan Erdoğan, Uygur meselesini BM?ye taşımakta kararlı. FOTOĞRAFLAR: AP, REUTERS

Çin'in Uygurlara tavrını 'vahşet' diye nitelemiş Erdoğan, dün de 'Adeta soykırım' dedi. Bu sözü Dışişleri, 'İçişlerinize karışma niyetimiz yok. Toprak bütünlüğünüz önemli' diye yumuşatsa da Erdoğan akşam sözlerini yineledi

L’AQUILA - Ankara’nın Doğu Türkistan’daki olaylara sert tepki vererek meseleyi BM Güvenlik Konseyi’ne taşıma çabalarıyla Türkiye-Çin ilişkileri gerilirken, Uygur Türklerine reva görülenleri ‘vahşet’ olarak nitelemiş olan Başbakan Tayyip Erdoğan dün daha da ileri gidip ‘soykırım’ ifadesini kullandı. Ancak daha sonra Dışişleri bir açıklamayla Erdoğan’ın sözlerini yumuşatmaya çalışsa da Başbakan “Dışişleri benim  ifademin dışına çıkamaz” dedi.
Çin Dışişleri, Türkiye’nin tepkisi karşısında önceki gün ‘planlı ve organize şiddet olaylarının Çin’in toprak bütünlüğü ve milli birliğini bozmayı amaçladığını’, ‘yaşananların Çin’in içişi olduğunu’ ve BM Güvenlik Konseyi’nde tartışmaya gerek bulunmadığı çıkışı yapmıştı. Dün G8 zirvesi sırasında basın toplantısı düzenleyen Başbakan konuyu yeniden gündeme getirdi. Çin Devlet Başkanı Hu Cintao’nun Urumçi’deki acil durum nedeniyle bulunmadığı zirve sırasında Uygur Türklerinin sorunlarını dile getirdiğini aktaran Erdoğan, şöyle konuştu: “Bazı devlet başkanları ve başbakanlara düşüncelerimi ifade ettim. ‘Vahşet’ ifadesini Türkiye’de zaten kullandım. Onun da arkasındayım. Çünkü yüzlerce insanın öldürüldüğü ve 1000’i aşkın insanın yaralı olduğu bir olayı, adeta bir soykırımı herhalde başka bir kelime ifade etmez.” Erdoğan şöyle sürdürdü:

‘Seyirci kalmayacağız’
“Bir taraftan evrensel değerleri, insan haklarını konuşacağız, öbür taraftan bunlara seyirci kalacağız; bu olacak iş değil. Çin’den failler üzerinde gerekli yaptırımların konulmasını bekliyoruz. Bu düşüncelerimi meslektaşlarıma da ifade ettim. İkili görüşmelerde de ‘kimse hayır şöyle değil’ demiyor. Erdoğan konunun BM Güvenlik Konseyi’nde gündeme gelmesi gerektiğini yineledi.
Dışişleri Bakanı Ahmet Davutoğlu, Pekin’den özel açıklama isterken, Türkiye Büyükelçisi Murat Esenli’nin tatilini yarıda kesip Çin’e döndüğü haberi geldi. Ardından da Erdoğan’ı yumuşatan Dışişleri’nin yazılı açıklaması. Çin makamlarından ‘sağduyulu ve hukuki önlemlerle durumu normalleştirmesi beklentisi’ iletilen açıklamada, şöyle denildi: “Türkiye, Çin ile ilişkilerine çok önem vermektedir. Çin’in toprak bütünlüğüne, egemenliğine ve tüm etnik ve milli grupların barış, uyum ve refah içinde yaşamalarına da önem veren Türkiye’nin Çin’in içişlerine karışmak gibi bir niyeti yoktur, olmamıştır.” Bakanlık, Türkiye’nin Uygurları Çin ile arasında ‘dostluk köprüsü’ gördüğü tezini de yineleyip, ‘Uygurların, barış, güven ve huzur içinde yaşamaları için gerekli ortamı sağlamasını bekliyoruz. Bunun, uluslararası toplum ve Türkiye için haklı bir beklenti olduğunu düşünüyoruz’ vurgusunu eksik etmedi. Açıklamada, Çin ile her alanda ilişkilerin ileriye götürülmesi çabalarının sürdürüleceğinin de altı çizildi.
Ankara’ya dönüşünde kendisine Dışişleri Bakanlığı’nın açıklaması hatırlatılan Erdoğan, “Bu iki açıklamayı değerlendirdiğinizde soykırım sözünün biraz sert olduğunu düşünüyor musunuz?” sorusuna şu yanıtı verdi: “Kullandığım ifadeyi bilerek kullanıyorum, inanarak kullanıyorum. Dışişlerindeki arkadaşlar, benim ifademin dışında bir ifadeyi kullanamaz ve kullanmamışlardır da. Burada bir yanlışlık olabilir. Şu anda Çin’deki bu olay, adeta bir soykırımdır. Bunu daha farklı bir şekilde yorumlamanın bir anlamı yok. Çin’in toprak bütünlüğünden yana olduğumuzu, hep söyledik. Ama oradaki soydaşlarımızın da hukukunun korunmasını her zaman bizler talep etmişizdir. Bu da en tabii, en doğal bir yaklaşımdır.”

Gül’den de tavsiye
Cumurbaşkanı Abdullah Gül de dün olayları kaygıyla izlediğini belirterek, “Suçluları şeffafça ortaya çıkarmak ve Uygur vatandaşlarımızın hak ve hukukunu korumak, öldürülmelerin, katledilmelerin sorumlularını ortaya çıkarmak ve hesap sormak, Çin gibi büyük bir devletin yapması gereken iştir” açıklaması yaptı. (aa, afp)