Ermeni tasarısı kabul edildi

Bush: Çok zarar verecek

ABD Temsilciler Meclisi Dış İlişkiler Komisyonu, 'Ermeni soykırımı' tasarısını kabul etti. ABD Başkanı Bush'un "Kilit müttefikimizle ilişkimize çok büyük bir zarar verecek" uyarısı da sonuç vermedi.

WASHINGTON - ABD Kongresi'nin alt kanadı Temsilciler Meclisi'nde 1915 olaylarını 'Ermeni soykırımı' olarak niteleyen karar tasarısı, dün Dış ilişkiler Komisyonu'nda Bush yönetiminin son dakika uyarılarına rağmen 21'e karşı 27 oyla kabul edildi. Bir üye oturuma katılmazken, tasarıyı reddeden üyeler Cumhuriyetçilerdi. Oturumdan iki saat önce ABD Başkanı George W. Bush, Dışişleri Bakanı Condoleezza Rice ve Savunma Bakanı Robert Gates, tasarının kabulünün Amerikan çıkarlarına ciddi zarar vereceği uyarısı yaptı.
Beyaz Saray'daki toplantının ardından Rice, Gates ve Bush art arda açıklamalar yaptı. Bush, "Komisyonu tasarıya karşı çıkmaya çağırıyorum. Hepimiz Ermeni halkının 1915'te başlayan trajik acılarından derin üzüntü duyuyoruz. Tasarı, bu tarihi kitlesel ölümlere cevap değil. Geçmesi, NATO ve terörle küresel savaştaki kilit müttefikimizle ilişkilerimize çok büyük zarar verecek" dedi. Rice da şöyle konuştu: "Önemli stratejik müttefik Türkiye'nin Ortadoğu'daki çabalarımıza desteği kritik. Tasarının bu zamanda geçmesi, yapmaya çalıştığımız her şey için çok sorun yaratacak. Bu çabalarımızda çok iyi stratejik müttefik Türkiye'nin yardımına çok muhtacız." Rice, tasarıya Irak'taki güçlerin komutanı General David Petraeus'un da karşı çıktığını belirtti.
Gates: Lojistik tehlike var
Gates de, Irak'taki komutanların lojistik destek için Türkiye'ye ihtiyaç duyduğunu, Irak'a giden hava kargosunun yüzde 70'i, mayınlara dayanıklı zırhlı araçların yüzde 95'i ve yakıtın üçte birinin Türkiye üzerinden geçtiğini anlattı. Gates, "Komutanlar tasarı geçerse Türkiye'nin hava sahasını ve yollarını kullanmanın riske atılmış olacağına inanıyor. Biz de bu inancı paylaşıyoruz. Türklere ciddi biçimde bağımlılığımız var" dedi.
Pelosi Patrik'le dua etti
Ancak Kaliforniya'dan Ermeni oylarıyla seçilen Temsilciler Meclisi'nin Demokrat Başkanı Nancy Pelosi, dün geleneksel sabah duasını Ermenilerin Yüksek Patriği 2. Karekin'e yaptırarak, baskılara boyun eğmeyeceğinin mesajını verdi. Karekin dua sırasında "Tarihin ağır yüküyle Ermeni soykırımı kurbanlarını anıyoruz. Onların torunlarına barış ve adalet ver" dedi.
Washington Büyükelçisi Nabi Şensoy, dün Pelosi ve Temsilciler Meclisi Demokrat çoğunluk lideri Steny Hoyer'le görüşse de fikir değiştirtemedi. Hoyer, "Türkiye'nin, bugünkü yönetimi değil, başka bir devri kınadığımızı fark etmesi umudundayız" dedi.
Daha sonra komisyon, bir vekilin ölümü sebebiyle 49 üyeyle toplandı. Ama tartışmalar üzerine görüşmeye ara verilse de bir süre sonra oturum yeniden açılıp oylamaya geçildi. 21 üye karşı, 27 üye lehte oy kullandı.
'Kızım da Irak'ta'
Cumhuriyetçi Ilena Ros-Lehtinen daha önce tasarıyı desteklemiş olmasına rağmen "Şu anda savaşın tam ortasındayız. Tasarı Irak'taki kapasitemize zarar verecek. Kızım da şu an Irak'ta hizmet veriyor" diye konuştu.
Demokrat Gary Ackerman ise, salona 'Ermeni soykırımı'ndan kurtulmuş dört kişiyi getirdiğini söyleyip bunların ellerini kaldırarak kendilerini göstermelerini istedi. Komisyonda çoğunluk da ahlâki çıkarımların Türkiye'yle dostluk ve güvenlik kaygılarından ağır bastığı görüşündeydi.
Oturumu, son dakikaya dek Kongre üyelerini iknaya çalışan AKP'li Egemen Bağış, CHP'li Şükrü Elekdağ ve MHP'li Gündüz Aktan'ın oluşturduğu TBMM heyeti ile Şensoy izledi.
Erdoğan: Erivan kaybeder
Başbakan Tayyip Erdoğan ise oturum sırasında, CNNTürk'e "Tasarı geçerse, ABD bölgedeki çok önemli müttefiğiyle ortaklığında kayda değer azalma görür. Ermenistan da olumlu açılımlar ihtimalini kaybeder" dedi. Bağış dün tasarı kabul edilirse İncirlik'in ABD'ye kullandırılmayacağı uyarısı yapıp, "Müttefiklerimiz işlemediğimiz suçlarla hakaret ediyorsa, çabamızın yararını sorgulamaya başlarız" dedi. Tasarı yıl sonuna dek geleceği genel kurulda 435 vekilden 226'sının desteğini aldı. (aa, ap, afp)



Tasarıda neler söyleniyor?
  • Ermeni soykırımı 1915-1923 yıllarında Osmanlı Devleti tarafından gerçekleştirilmiştir. Soykırım sonucunda 2 milyon Ermeni evlerinden olmuş, bunların içinde 1.5 milyon kadın, çocuk ve erkek hayatını kaybetmiştir.
  • 24 Mayıs 1915 tarihinde Britanya, Fransa ve Rusya ortak bir bildiri yayımlayarak tarihte ilk defa bir devletin insanlık suçu işlediğini belirtmiştir.
  • I. Dünya Savaşı'nın ardından Türk hükümeti, katliamlardan sorumlu tuttuğu Enver Paşa, Talat Paşa ve Cemal Paşa'yı idam cezasına çarptırmış, ama ceza hiç uygulanamamıştır.
  • Avusturya, Almanya, Fransa, Britanya, Rusya, Vatikan ve ABD'deki ulusal arşivler Ermeni soykırımını açıkça ortaya koyacak kanıtlarla doludur.
  • 1913-1916 tarihlerinde ABD'nin Osmanlı Büyükelçiliği'ni yürütmüş Henry Morgenthau soykırıma karşı eylemler organize etmiştir.
  • Adolf Hitler, Yahudi soykırımı için emir verirken, "Ermenileri kim hatırlıyor ki" demiştir.
  • Bu kanıtlar ışığında ABD Temsilciler Meclisi olarak, Amerikan dış politikasının Ermeni soykırımı ve diğer konularda insan hakları ihlalleri, etnik temizlik ve soykırım meselelerinde gerekli hassasiyeti göstermesini ve ABD Başkanı'nın dış politikayı bu şekilde oluşturmasının sağlanmasını talep ediyoruz. ABD başkanları 24 Nisan'daki anma gününde de 'soykırım' demeli.


    Hangi ülkeler soykırımı tanıdı?
    Türkiye'nin itirazlarına karşın bugüne dek 19 ülkenin parlamentoları 'Ermeni soykırımı' iddialarını tanıdı. En fazla sayıda tasarı yedi ülkeyle 2005'te kabul edildi: Uruguay (1965, 2004, 2005); Kıbrıs Rum Kesimi (1982); Arjantin (1993, 2003, 2004, 2005, 2006, 2007); Rusya (1995, 2005); Kanada (1996, 2000, 2004); Yunanistan (1996); Lübnan (1997, 2000); Belçika (1998); İtalya (2000); Vatikan (2000); Fransa (2001); İsviçre (2003); Slovakya (2004); Hollanda (2004); Polonya (2005); Almanya (2005); Venezüella (2005); Litvanya (2005); Şili (2007).