Esir askerler artık evlerinde

Şampanyalı kutlama

İran'ın serbest bıraktığı 15 İngiliz askeri Britanya'ya döndü. İranlıların hediye yağmuruna tuttuğu askerler uçakta şampanya patlattı. Askerler aileleriyle görüştürüldükten sonra donanma üssüne götürüldü.

TAHRAN/LONDRA - İran Cumhurbaşkanı Mahmud Ahmedinecad'ın Britanya halkına bayram hediyesi olarak affedildiklerini açıkladığı 15 Britanya askeri, dün ülkelerine döndü. Önceki günkü 'Ahmedenicad şov'un ardından dün en meşhur İran ürünlerinden hediye yağmuruna tutulan 15 denizci ve deniz piyadesi, Britanya'da öncelikle askeri üsse gönderilerek kamuoyuna yapacakları açıklamalarla ilgili kıskaca alındı. Askerlerin davranışlarıyla Britanya'yı küçük düşürüp düşürmediği ve krizden kimin kazançlı çıktığı tartışılıyor.
'İran hakkında cahiliz'
İran televizyonunun yayımladığı Tahran havaalanındaki veda töreni görüntülerinde, sivil giydirilmiş askerlere İran hakkında kitap ve CD, el yapımı hediyelik eşya, İran tatlıları ve fıstığı, İran kumaşından çanta ve çini vazolar verildi. Britanyalıların İranlı yetkililere iki haftada öğrendikleri birkaç Farsça kelimeyle veda ettikleri belirtildi. Grubun komutanı Cristopher Thomas Loydair, "Bizi bıraktıkları için İran yetkililerine teşekkür ediyorum. Bize iyi davrandılar. Bir an önce ailemi görmek istiyorum", teğmen Feliks Carman "Heyecandan bütün gece uyuyamadım. Travmatik bir dönem geçiren ailemi yeniden göreceğim için çok mutluyum. İran'da çok iyi vakit geçirdik, bazı İranlılarla dost olduk" dedi. Carman, "Britanya medyasıyla mülakatlarda farklı bir şey söylemeyeceğim. Tümüyle hakikatlı olacağım. İran'ın gerçeğe uygun reklamını yapacağım, çünkü Britanya'da İran ve halkı hakkında çok cahiliz" diye ekledi.
Tek kadın asker olan Faye Turney, kameraya el sallayıp Farsça "Teşekkür ederim" dedi. Bununla da kalmayan üç yaşında kız çocuğu annesi 26 yaşındaki Turney, "Bize çok insani davranıldı. Daha önce İran hakkında hiç bilgim yoktu, bu sürede çok şey öğrendim. İleride İran'a turist olarak gelebilirim" diye konuştu. İran televizyonunun Turney gibi 'itiraf'larını yayımladığı askerlerden olan Thomas Summers ise buruktu: "Tekrar İran'a döneceğimi söylemek zor."
Business class'ta şampanya
Önceki gün müjdeyi aileleri Britanya'da şampanya patlatarak kutlarken kendileri su bardaklarını kaldırmakla yetinen 15 asker, dün bindikleri British Airways'in tarifeli uçağının diğer yolcu ve gazetecilere kapatılan 'business' bölümünde özgürlüklerini gönüllerince kutladı. Sky News muhabiri, askerlerin kahkahalar eşliğinde şampanya kadehlerini tokuşturduğunu aktardı. 'Business class' bileti almış yolcular ise 'ekonomi' bölümünde yolculuğa mecbur edildi. Uçakta İran'ın verdiği ve üstlerine tam uymayan takımları çıkarıp dağıtılan üniformaları giyerek Heathrow Havaalanı'na inen 15 asker, hediyelerin bulunduğu çantalarla yan yana dizilip kameralara gülümseyerek poz vermelerinin ardından, helikoptere bindirilip Devon'daki donanma üssüne götürüldü. Burada prosedür uyarınca askeri yetkililer ve MI6 ajanları tarafından 'dönüş sorgusu'na alınan ve muayeneden geçirilen askerler, aileleriyle görüştürüldü. Ortak bir açıklama yapan askerler şu ifadeleri kullandı: "Geçen iki hafta çok zordu. Ama bir takım olarak birbirimize destek verdik, cesaretimizi kaybetmedik ve sevdiklerimizin, dönüşümüzü beklediğini bilmek bize büyük moral verdi. Heatrow'a ayak basmak hepimiz için gerçekleşen bir rüyaydı." Askerler en erken bugün basınla buluşabilir.
Yüzbaşı: İstihbarat topluyoruz
Öte yandan Yüzbaşı Chris Air'in esir alınmadan bir hafta kadar önce SKY News'e verdiği demeçte "Buradaki görevlerimizden biri de İran'ın faaliyetleri hakkında istihbarat toplamak" dediği ortaya çıktı. Krizi derinleştirmemek için yayın tarihi ertelenen görüntülerde Air, Iraklı balıkçılardan da bilgi aldıklarını söyledi.
Velayeti: Hedef başarıldı
Batılı uzmanlar bu durumu İran'ın nükleer programında da pragmatist davranabileceğinin göstergesi olarak değerlendirirken, eski CIA uzmanı Bruce Riedel şu yorumu yaptı: "İran'ın verdiği mesaj şu: Bizimle anlaşmaktan kaçınır ve bizi çevrelemeye çalışırsanız, kötü sürprizlere hazır olun. Ama bizimle anlaşmayı kabul ederseniz, bunun 'hediye'sini alırsınız." Af kararının gerisindeki kişi olduğu belirtilen İran dini lideri Ayetullah Ali Hamaney'in danışmanı Ali Ekber Velayeti ise şu açıklamada bulundu: "Britanya askerlerinin bırakılmasından bir gün önce başbakan özür mektubu gönderdi. İran affederek hedeflerine ulaşmıştır." (Dış Haberler)



Britanya ve İran basınları yönetimlerini eleştirdi
Esirler arasındaki tek kadın asker olan Faye Turney, üç yaşındaki kızı Molly ve eşi Adam'la hasret giderdi.
FOTOĞRAF: AP


BRİTANYA BASINI
Times: İran kostümlü piyes sahneledi. Askerlerin bırakılmasında, İran'ın Batı'yla büyük kavgaya girmeme isteği, rejimin iç çekişmeleri ve iç politikada puan kazanma hesabı etkili oldu.
Daily Mail: Ama şimdi askerlerin İran karasularında olup olmadıkları, bırakılmaları için ne tür bir anlaşma yapıldığı ve sonucun Britanya için aşağılanma mı yoksa zafer mi olduğu soruları yanıtlanmalı.
Independent: İskambil kâğıdı şeklindeki başsayfanın üstüne, durumu zafer olarak yorumlayan Ahmedinecad, altına barışçı çözüme sevinen Blair'in fotoğrafını koydu. 'Krizden kimin kârlı çıktığı'nı sorup, 'olaya nereden baktığınıza bağlı' dedi. Ahmedinecad'ın tüm dünyayı sahneye dönüştürüp kendi oyununu sergilediğini vurgularken, Churchill'in "Çan-çan savaş-savaştan iyidir" vecizesini alıntıladı.
Guardian: Ahmedinecad bir demagogdan şovmene dönüştü, şapkasından tavşan çıkardı. İçeride özellikle ekonomik açıdan eleştirildiği bir dönemde sahne ışıklarına ihtiyacı vardı. Kriz anlaşmayla mı çözüldü? ABD'nin Irak'ta esir aldığı İranlılarla ilgili ödün verdiğinin işaretleri var.
Telegraph: Diplomasi, Britanya'ya yönelik psikolojik aşağılanmayla yara aldı.
Esir alınma olayını hükümet etraflıca soruşturmalı. Donanmanın yanıtlaması gereken çok soru var. Ne yeterli silahları ne de hava destekleri olan askerler, denetledikleri gemiye arkalarını göremeyecekleri yönden yanaşmış. Radarlar uyanık olmalıydı.

İRAN BASINI
Camecam (devletin gazetesi): Britanya garanti verdi, askerler bırakıldı. Özgürlük mesajı, güçlerin aşağılanması... İran'ın saldırganlıkla başa çıkma kudreti gösterildi ve de uluslararası gerilim önlendi.
Risale (muhafazakâr): İran'ın topraklarına girebileceklerini düşünen tüm ülkelerin suratına tokat...
İtimad (reformcu): İran ile Batı birlikte gülümsüyor.
İtimad-ı Melli (reformcu): Ahmedinecad sağı solu belli olmayan bir başkan olarak mı tanınmak istiyor?
Yeni Hayat (reformcu): Casusluk afla mı cezalandırılır? Özür bile dilenmemişse casuslar serbest mi bırakılır? Cumhurbaşkanının bu çok net geri adımını gelecekte tekrarlayacak mıyız?
Eftab Yezd (reformcu): Blair'in 48 saatlik ültimatomu içinde salınmasalardı.