'Gazputin' imparatorluğu dünyayı titretiyor

Rus Devlet Başkanı Vladimir Putin'in ülkesini yeniden bir dünya gücü yapmada kaldıraç olarak kullandığı Gazprom, devlet içinde devlet halini aldı.

MOSKOVA - Rus Devlet Başkanı Vladimir Putin'in ülkesini yeniden bir dünya gücü yapmada kaldıraç olarak kullandığı Gazprom, devlet içinde devlet halini aldı. 29.1 trilyon metreküplük rezervleriyle dünyanın en büyük doğalgaz şirketi ve ihracatçısı olup hisselerinin yüzde 51'i Kremlin tarafından kontrol edilen Gazprom, Rusya'nın 21. yüzyılına damgasını vurdu. Bu olguyu 'Gazprom devleti, Putin'in enerji imparatorluğu' başlığıyla kapak konusu yapan Alman Der Spiegel dergisi, liderle şirketin tek vücut haline gelmesine 'Gazputin' adını taktı.
290 milyar dolar borsa değeri
Yakında Gazprom'un merkezi, Putin'in ofisine resmini astığı Çar 'Deli' Petro'nun üç yüzyıl önce inşa ettirdiği St. Petersburg'a taşınacak. Putin'in en büyük şirketler sıralamasında beşincilikten birinciliğe yükselmesi için bastırdığı, 290 milyar doların üzerinde seyreden borsa değeriyle BM'ye üye 190 ülkenin 165'inin GSMH'sini geçen Gazprom, göklerden başka sınır tanımadığını ilan etmek için St. Petersburg'a 396 metrelik kule dikecek. İçinde 'yok yok' olacak şekilde tasarlanan 77 katlı ve 200 bin metrekare büro alanı bulunan kule, 2 milyar dolara mal olacak. Böylece 'dünya kültür mirası' sayılan kentteki yeni inşaatların 48 metreyi geçmemesi yasağı delinecek. Kentlilerin gösterdiği tepki karşısında, Putin'in halefleri arasında yer alan Başbakan Yardımcısı ve Gazprom Yönetim Kurulu Başkanı Dimitri Medvedev, dün "Halkın proje konusunda söz söyleme hakkı olacak. Kimse vatandaşların elinden bu fırsatı alamaz" dedi.
'Düşmanlar kalın giyinsin'
Putin'in başkanlık süresini dolduracağı 2008'te başına geçececeği spekülasyonları yapılan Gazprom'un halihazırda Moskova'da bulunan merkezinin ise CIA'in Langley'deki meşhur merkezinden farkı yok. Devasa ekranlara açılan dünya haritaları üzerinde farklı kalınlıklardaki sayısız damar, Gazprom'un gaz pompaladığı hatları gösteriyor. En kalını Sibirya'dan Batı Avrupa'ya uzananı. Gazprom'un sadece Rusya içinde 463 bin 400 kilometreye yayılan boruları bile dünyanın en büyük hattını oluşturuyor, ülke dışına uzanan binlerce kilometre de cabası... Merkezdeki slogan, 'Rusya'nın dostları, sıcak evlerinde oturur.' Çalışanlar gülerek ekliyor: 'Diğer herkes kalın giyinmeye baksın.' Bunu en iyi Gazprom'un zamlı fiyatları kabul etmediklerinde gaz musluklarını kesiverdiği Gürcistan, Ukrayna ve Beyaz Rusya biliyor.
30 Avrupa ülkesinı ısıtan Gazprom'a, Bosna-Hersek, Makedonya, Moldavya, Slovakya, Finlandiya ve üç Baltık ülkesi yüzde 100, Bulgaristan yüzde 97, Macaristan yüzde 89, Yunanistan yüzde 80, Türkiye yüzde 67, Avusturya yüzde 65, Polonya yüzde 60 oranında bağımlı. Bugünün en önemli enerji kaynaklarından biri olan doğalgaz, gelecekte bir numara olacak. 2030'a kadar dünyanın doğalgaz ihtiyacı üçte iki oranında artacak. 'Avrupa'nın en değerli yatırımı' konumundaki Gazprom, küresel yayılmasını geçen yıl Çin'e hat çekme anlaşması yapmaya, Bolivya'nın doğalgaz sektörüne 2 milyar dolarlık yatırım yapmaya, Libya va Cezayir'le işbirliğine dek vardırdı. Bunların üstüne Putin, ikinci ve üçüncü en büyük gaz rezervlerine sahip İran ve Katar'la 'Gaz OPEC'i kurma fikrini hayata geçirirse... O gün, Kremlin'in tüm dünya pazarlarına hükmedeceği gün olur.
Olimpiyatlara da el attı
Putin'in 'en sadık adamı' olarak bilinen Aleksey Miller'ın yönlendirmesinde 400 bin kişiyi istihdam eden Gazprom, Sovyetlerden miras kalan toprak ağalığı ve her sektöre yayılan işletmelerine, kömür ve nükleer enerjiye el atarak, banka ve medya holdingi kurarak, Putin muhalifi NTV kanalını ele geçirerek yeni bir boyut kazandırdı. 2014 kış olimpiyatlarına ev sahipliği etme yarışını kazanabilmesi için Soçi'ye halihazırda 4.6 milyar dolarlık yatırım yapan Gazprom, kazanırsa Pitun'in en sevdiği ikinci kente 7.2 milyar dolarlık yatırım daha yağdıracak.
Kendi ordusunu kuracak
Yolsuzluk, mafya ve gizli servislerden oluşan bir çemberle çevrili 'devlet içindeki devlet', yakında kendi ordusuna kavuşacak. Parlamentoya sunulan yasa tasarısı, Gazprom ile petrol boru hatları işletmecisi Transneft'in polis yetkilerine sahip kendi güvenlik güçlerini kurabilmesini öngörüyor. İki şirketin güvenlikçileri, devletin güvenlik organlarının silah kullanma kurallarını uygulayacak: İnsan ve araçları durdurup arayabilecek, kendi korumalarındaki alanlar dışında da silah kullanabilecek. (Spiegel, afp)