Guantanamo ne olacak?

'Teröre karşı savaşın' ilk tutukluları Küba adasındaki Guantanamo Körfezi'ne 11 Ocak 2002'de gönderilmişti.

'Teröre karşı savaşın' ilk tutukluları Küba adasındaki Guantanamo Körfezi'ne 11 Ocak 2002'de gönderilmişti. Bundan üç yıl sonra ABD silahlı kuvvetlerinin özel olarak inşa ettiği binalarda bulunan tutukluların sayısı 42 milletten 500 kişiyi bulmuştu. Gizlice veya kendi ülkelerinin makamlarına teslim edilerek Guantanamo'dan salıverilenlerin sayısının 200 civarında olduğu tahmin ediliyor. Son olarak da orada bulunan altı veya yedi Fransız'dan dördü serbest bırakıldı (içlerinden birinin milliyeti tartışmalı).
Amerikan kuvvetleri ve NATO'nun Taliban'a karşı savaşı sırasında Afganistan'da yakalanan ilk Guantanamo tutuklularının ardından, Pakistan ve diğer ülkelerden gelen terörist zanlıları da ABD yetkililerine teslim edildi.
Şubat 2002'de Washington hükümeti, bu kişilerin Cenevre Konvansiyonu'nun savaş esirlerine sağladığı korumadan yararlanamayacağı şeklinde karar çıkardı. Pentagon, 6 Ocak'ta, buradaki tutuklulardan istihbarat 'değeri' bulunanların oranının yüzde 25 olduğunu açıkladı. Bunun yüzde 25'in orada hapis tutulması için kabul edilebilecek bir gerekçe olduğunu varsaysak bile, yüzde 75'e ne demeli? Onlar neyle suçlanıyor? Hangi mahkemenin önünde, ne zaman kendilerini savunacaklar? ABD Yüksek Mahkemesi Haziran 2004'te hükümete ters düşerek, Amerikan hukukunun Guantanamo Körfezi topraklarında pekâlâ geçerli olduğu kararını verdi. Bu karar üzerine Pentagon'un, sivil mahkemelerin dosyayı incelemesine bile izin vermeyen askeri mahkeme prosedürü dondurulmuştu.
Bu sırada insan hakları savunucularının ele geçirdiği FBI belgelerinde Guantanamo Körfezi'nde yapılan soruşturmalarda şiddet uygulandığı ortaya çıktı. ABD'nin tutukluların yaşam koşullarını gözlemesine izin verdiği tek örgüt olan Kızıl Haç'ın Uluslararası Komitesi zaten bundan önce Kasım 2004'te, 'işkenceye denk' yöntemlerden bahsetmişti.
Amerikalı yöneticiler Guantanamo Körfezi'nde hukuki bir canavar yarattı. Bu duruma derhal son vermeli, dosyaları temiz olan tutuklular serbest bırakmalı ve diğerlerini de sivil mahkemelerin önüne çıkarmalılar. (Başyazı, 11 Ocak 2005)