Güvenlik Konseyi'nden tarihi karar

Güvenlik Konseyi'nden tarihi karar
Güvenlik Konseyi'nden tarihi karar

BM Güvenlik Konseyi?ndeki zirvede Rus Devlet Başkanı Medvedev ile Erdoğan yan yana oturdu. FOTOĞRAF: AA

BM Güvenlik Konseyi ilk kez ABD Başkanı'nın liderliğinde toplanıp Obama'nın sunduğu dünyanın nükleer silahlardan arınması kararını oybirliğiyle onayladı. Karar NPT'yi güçlendirirken, ABD de nükleer silah denemelerini bırakma yolunda

NEW YORK - İlk kez nisandaki Avrupa turunda nükleer silahlardan tümüyle arındırılmış dünya hedefini açıklayan ve aynı öneriyi getiren İran ile masaya oturmaya hazırlanan ABD Başkanı Barack Obama, BM Genel Kurul çalışmalarının en kritik virajını da aynı gündemle döndü. 

Erdoğan ve Kaddafi ile...
Dün BM Güvenlik Konseyi’ne tarihinde ilk kez bir ABD Başkanı başkanlık ederken, Obama’nın sunduğu nükleer silahsızlanmaya yönelik kritik önemdeki karar tasarısı Başbakan Tayyip Erdoğan ve Libya lideri Muammed Kaddafi dahil 15 üye ülkenin liderlerinin oybirliğiyle kabul edildi.
Kararın ana unsurlarını ‘nükleer silahların yayılmasının önlenmesi’, ‘nükleer silahların sökülmesi’ ve ‘nükleer denemelere son verilmesi’ oluşturdu. Nükleer Silahların Yayılmasını Önleme Anlaşması’na (NPT) taraf ülkelere tüm yükümlülüklerini yerine getirmeleri, imzalamamış ülkelere ‘imza atmaları’ çağrısı yer aldı. Kararda ‘Tüm ülkeler nükleer silahların azaltılması ve silahsızlanmada etkin önlemler alınması müzakerelerinde iyi niyetle yer alıp katı uluslararası kontrol altında genel ve tam bir silahsızlanma anlaşması hazırlanması yolunda çaba sarf etmeli’ denildi.
Ayrıca tüm BM üyelerine Nükleer Denemelerin Yasaklanması Anlaşması’nı (CTBT) onaylamaları ve nükleer silah yapımında kullanılan fizyon özellikli maddelerin üretimini yasaklayan anlaşmanın müzakeresine destek vermeleri çağrısı yapıldı. 

İsrail’i de etkileyecek
Kararda İran ve Kuzey Kore doğrudan anılmasa da Tahran’ın uranyum programı ve Pyongyang’ın nükleer silahların sökülmesi programıyla ilgili Güvenlik Konseyi kararlarına atıflar dikkat çekti. Nükleer silahların sökülmesi girişiminin kurucusu olması nedeniyle Obama’nın davetiyle zirveye katılan Ürdün Kraliçesi Nur kararı ‘tarihi’ olarak niteledi. Güvenlik Konseyi’nin beş daimi üyesinin tamamı (ABD, Fransa, Britanya, Rusya ve Çin) atom bombasına sahip. Ancak bu beş ülke şimdiye dek NPT’nin nükleer silahların imha edilmesi şartını yerine getirmekten imtina etti. Nükleer silahlara sahip olup da NPT’yi imzalamayan üç ülke ise düşman kardeşler Pakistan ve Hindistan ile nükleer silahlarıyla ilgili ‘ne teyit ne inkâr’ politikası güden İsrail. Nükleer silah denemeleri yapan Kuzey Kore ise 2003’te NPT’den çekilmişti.
CTBT ise 1996’dan beri bir türlü yürürlüğe giremedi. 181 ülke tarafından imzalanan ve 149’unun onayından geçen CTBT’nin yürürlüğe girebilmesi için nükleer kapasiteye sahip 44 ülkeden kalan dokuzunun da onaylaması gerekiyor. Onaydan kaçan ülkelerin başında savaş zamanı nükleer bombayı kullanmış yegâne ülke ABD ile Çin geliyor. CTBT’nin yürürlüğe girmesi sürecini hızlandırma amacıyla BM’de konferans düzenleniyor. Washington CTBT konferanslarına 1999’dan beri ilk kez katılırken, uzmanlar ABD onaylarsa diğer sekiz ülkenin de bahanesinin kalmayacağını düşünüyor. 

‘Son silah yok edilene dek’
Dün Güvenlik Konseyi’ndeki oylama sonrası liderlere seslenen Obama, “Soğuk Savaş sırasında nükleer bir kabustan son anda kurtulmuş olmamıza rağmen, şu an yeni bir strateji ve yaklaşım gerektiren daha zorlu bir uranyum zenginleştirme faaliyetiyle karşı karşıyayız. Yeryüzünden son nükleer silah yok edilene dek durmak yok. Bu bizim vazifemiz. Bu bizim kaderimiz olabilir” diye konuştu. 

Erdoğan İsrail’e dokundu
Erdoğan da, “Biz, kitle imha silahlarına sahip olmanın bu çağda hiçbir ülkeye ilave güvenlik sağlamadığı görüşündeyiz. Bilakis bölgesel güvenlik ve istikrara zarar veriyor. Özellikle Ortadoğu’da olmak üzere kitle imha silahlarından arındırılmış bölgeler tesisi ni destekliyoruz” dedi. “Güvence denetimleri yükümlülüklerini harfiyen yerine getirmekte olan ülkelerin NPT’de kayıtlı hakkını kullanmak suretiyle sivil nükleer teknolojilere kısıtlamasız şekilde erişilmesi düşüncesindeyiz” diye ekledi. (afp, ap)