Humeyni 'ABD'ye ölüm'den dönmüş

İran'da 1979'daki İslam Devrimi'nin lideri Ayetullah Humeyni'nin yeni rejimin 'alameti farikası' sayılan 'Amerika'ya ölüm' (Merg ber Amrika) sloganından henüz hayattayken çark etmek istediği öne sürüldü.

TAHRAN - İran'da 1979'daki İslam Devrimi'nin lideri Ayetullah Humeyni'nin yeni rejimin 'alameti farikası' sayılan 'Amerika'ya ölüm' (Merg ber Amrika) sloganından henüz hayattayken çark etmek istediği öne sürüldü. İddiayı dile getiren, eski ılımlı muhafazakâr cumhurbaşkanı ve Düzenin Yararını Teşhis Kurulu Başkanı Haşimi Rafsancani olunca Tahran karıştı. Rafsancani, anılarını kaleme aldığı 'Kadere Doğru' adlı kitabının üçüncü cildinde, devrim sürecinde ABD'yi 'Büyük Şeytan' ilan etmiş Humeyni'nin ölümünden beş yıl önce 'Amerika'ya ölüm' sloganının kaldırılması önerisini onayladığını yazdı.
1979'da Tahran'daki ABD elçiliği baskınında ortaya çıkan slogan, meclis açılışlarından cuma namazlarına, yas törenlerinden protestolara dek her etkinlikte İranlıların vazgeçilmez haykırışına dönüştü. Tahran sokaklarının hâlâ en favori parolası olan slogan, muhafazakârlar tarafından devrimin ve Amerikan düşmanlığının en önemli simgesi sayılıyor.
'Uygulamak için fırsat bekliyorduk'
Rafsancani ise 4 Temmuz 1984'te sözcü olduğu meclis oturumunda, Humeyni'nin bu slogandan vazgeçilmesini onayladığını şu sözlerle anlattı: "Milletvekili İmam Musavi, 'Amerika'ya Ölüm' ile 'Sovyetler'e Ölüm' sloganlarının bırakılmasını önerdi. Ben de buna ilkesel olarak karar verdiğimizi söyledim. Humeyni de kabul etmişti ama uygulamak için bir fırsat doğmasını bekliyorduk." Rafsancani, sloganın üçüncü ayağı olan 'Merg ber İsrail'e (İsrail'e ölüm) ilişkin bir şey kaydetmedi.
Bu iddia muhafazakârları kızdırdı. Dini lider Ayetullah Ali Hamaney'e yakınlığıyla tanınan Kayhan gazetesi, Rafsancani'yi 'Humeyni'yi yanlış yorumlamak ve mirasını kötü göstermekle' suçladı. Genel yayın yönetmeni Hüseyin Şariatmadari, şu eleştiriyi yaptı: 'Rafsancani'nin Humeyni'ye atfettiği şeyler, Humeyni'nin bilinen tutumu ve yerleşmiş çizgisiyle uyuşmuyor. Humeyni, hayatı boyunca ABD'ye 'Büyük Şeytan' demiş ve tüm Müslümanların sorunlarının ABD'den kaynaklandığına inanmıştır. Bu Rafsancani'ye zarar verir."
Geçmişte İran ve ABD'nin düşmanlığı bitirmesi çağrısı yapmış Rafsancani'nin, dini lideri belirleyen 86 üyeli Uzmanlar Meclisi'nin başkanlık seçimlerine hazırlandığı sırada bu iddiayı ortaya atması dikkati çekti. Rafsancani, meclis başkanı Ayetullah Ali Meşkini'nin temmuzda ölmesi sebebiyle yapılan seçimi kazanırsa, ABD'ye 'şeytan' diyenlerin başını çeken Hamaney'e meydan okumak için güçlü bir konuma geçmiş olacak. (Guardian, afp)