İran liderinin sonu petrolden olacak

ABD'yle söz düellosundaki performansı ülkesine yaptırım olarak dönen İran Cumhurbaşkanı Mahmud Ahmedinecad'ın 'ölümü' benzinden olacağa benzer. Dünyanın 4. petrol üreticisi sıfatına rağmen yaptırımlar nedeniyle başta rafineriler olmak üzere petrol sektörü çökme...

TAHRAN - ABD'yle söz düellosundaki performansı ülkesine yaptırım olarak dönen İran Cumhurbaşkanı Mahmud Ahmedinecad'ın 'ölümü' benzinden olacağa benzer. Dünyanın 4. petrol üreticisi sıfatına rağmen yaptırımlar nedeniyle başta rafineriler olmak üzere petrol sektörü çökme noktasına gelen
İran'da, Ahmedinecad benzin tüketimine kota getirince, iki yıllık iktidarına karşı en büyük isyan çıktı.
Aniden salı gecesi 22.00'de televizyonlardan "Gece yarısından itibaren özel araçlarla motosikletlere benzin kotası yürürlüğe girecek"
açıklaması yapılınca ortalık karıştı. Mümkün olduğunca çok benzin almak için istasyonların önünde kilometrelerce kuyruklar oluşturan sürücüler, polisle çatıştı. Gençler bazı benzin istasyonlarını ateşe verdi. Banka, devlet marketleri ve kamu binalarına da saldırıldı. Ülke çapında protestolar düzenlenirken, kotayı acilen kaldırmak için çalışan reformcular, İçişleri Bakanı Mustafa Pur Muhammedi ile Petrol Bakanı Kazım Veziri Hamanen'i mecliste hesap vermeye çağırdı.
'12 istasyon yakıldı'
Önceki gece yarısı Tahran'ın kuzeybatısındaki Punam semtindeki istasyona saldıran gençler, taşlarla camları indirdi, 'Ahmedinecad öldürülmeli' sloganlarıyla bir aracı ateşe verdi. Polis müdahalede başarısız olunca geri çekildi. Tahran'ın güneyindeki Azadi'de de aynı sahneler yaşandı. Cumhurbaşkanlığına bağlı Raja ajansı dokuz bölgede şiddet olayları çıktığını duyururken, itfaiye sözcüsü başkentte 12 istasyonun ateşe verildiğini açıkladı.
Araç sahipleri kotayı uygulamadan iki saat değil, en az iki gün önce duyurmaları gerektiğini belirtirken, bir istasyon yöneticisi, "Hükümet bir gün kotanın ertelendiğini söylüyor, ertesi gün uygulamaya koyuyor. Bu da şiddeti ve kuyrukları açıklıyor" diye konuştu.
Trafik ve kaosun ülkesi...
Hükümetin sübvanse ettiği benzin fiyatı, geçen ay yüzde 25 zamlanarak normalde litresi 15 YKr (11 cent), süperde 21 YKr'ye çıktı, ama hâlâ bir şişe sudan ucuz. Aylık benzin kotasına göre, özel araçlara 100, tam gün taksilere 800, yarım gün çalışanlara 600 litre verilecek. Bunun dışında benzin almak isteyenlerden dört kat ücret alınacak. İki hafta önce resmi araçlara aylık 300 litre benzin kotası konuldu. Tüm araç sahipleri benzini, Petrol Bakanlığı'nın dağıttığı 'akıllı kartlar'la alacak. Şimdilik dört ay olarak açıklanan kota süresi gerekirse altı ay uzatılacak. İran trafiğinde 1 milyonu Tahran'da 7 milyon çoğu dökülen araç cirit attığından, hava kirliği 'kolektif intihar' diye nitelenen boyutlarda. Benzinin çok ucuz olması, halkın su gibi benzin tüketimine ve yurtdışına kaçakçılığa yol açıyor. Günde 44.5 milyon litre petrol üreten İran'ın günlük tüketimi 79 milyon litre. Geçen bütçe yılında 5 milyar dolarlık (tüketimin yüzde 40 oranında) petrol ithal etmek zorunda kalan hükümet, kota uygulamazsa bu yıl bu rakam 9.5 milyar dolara çıkacak.
Madalyonun öbür yüzünde, bu tablo, Ahmedinecad'ın iflas eden ekonomi politikalarının sonucu. Enflasyon yüzde 30'larda seyrederken, ay başında 50'den fazla ekonomist Ahmedinecad'ı ekonomi politikalarıyla halkı daha da yoksullaştırdığına dair uyaran açık mektup yayımlamıştı. (afp, aa, bbc)