İran seçiminde 'first lady' etkeni

İran seçiminde 'first lady' etkeni
İran seçiminde 'first lady' etkeni

Önceki gün Musevi?nin Tahran mitinginde eşi Zehra ile Hatemi de konuştu. FOTOĞRAFLAR: AP, AFP

İranlılar lider eşlerini tanımazken, Ahmedinecad'ın baş rakibi Musevi eşiyle el ele kampanya yürütüyor. Ressam, heykeltıraş ve akademisyen Zehra Rahnavard, kocasının mitinglerinde kadın haklarını savunuyor

TAHRAN - İran’da 12 Haziran’daki cumhurbaşkanlığı seçiminde aralarında 40’dan fazla kadının bulunduğu 471 adayın bu göreve layık görülmeyerek elenmesiyle geriye yarışacak sadece dört erkek kalırken, bunlardan biri eşinin önplana çıkmasıyla diğerlerinden ayrılıyor. Anketlerde aşırı muhafazakar eğilimli Cumhurbaşkanı Mahmud Ahmedinecad iki reformcu rakibi Mir Hüseyin Musevi ile Mehdi Kerrubi ve muhafazakar rakibi Muhsin Rızai karşısında açık ara önde gözükse de, ‘1981-89 arasında görev yapmış son İran Başbakanı’ ünvanını taşıyan Musevi’nin sanatçı ve akademisyen eşi Zehra Rahnavard tüm kampanya faaliyetlerine kocasıyla yan yana katılarak dikkat çekiyor. İran rejimi Musevi taraftarlarının örgütlendiği Facebook’a erişimi engelleyerek açıkça Ahmedinecad’ın tarafını tutarken, Rahnavard miting kürsülerinde kadın haklarını savunuyor.   

Rektörlükten alınmıştı
İranlılar bugüne dek hiçbir liderin eşini ortalıkta görmedi. Eski reformcu Cumhurbaşkanı Muhammed Hatemi bile eşini genelde spot ışıklarından uzak tutmuş, siyasi faaliyetlere ya da yabancı gezilere götürmemişti. Olur da Musevi cumhurbaşkanı seçilirse, İranlılar ilk kez etkinliği olan gerçek bir ‘first lady’ye kavuşacak. Ressam ve heykeltraş, Tahran’da sadece kadınların gittiği El Zehra Üniversitesi’nin sekiz yıl rektörlüğünü yapmış, kadınların eşit haklara kavuşmasını, kadınlar aleyhine ayrımcı yasaların değiştirilmesini savunagelmiş Rahnavard, 2005’te Ahmedinecad’ın seçilmesinden kısa süre sonra Nobel Barış ödüllü insan hakları savunucusu Şirin Ebadi’yi üniversitede konuşmaya çağırınca muhafazakarların şimşeklerini çekmiş ve görevden alınmıştı.
Siyasi bilimlerde doktorası olan, Kuran’la ilgili araştırmalar yapmış, sanat ve siyasetle ilgili çok sayıda kitap kaleme almış, Hatemi’ye danışmanlık da yapmış Rahnavard aynı zamanda 64 yaşında bir büyükanne ve üç kızının kendisini kadın hakları konusunda daha duyarlı ve endişeli yaptığını belirtiyor. Musevi’nin mitinglerinde Ahmedinecad döneminde yeni bir zirveye ulaşan kadınlara baskıyı eleştiren Rahnavard, havalar ısınınca ‘İslama uygun giyinmemişler’ gerekçesiyle binlerce kadının gözaltına alınmasını ‘kadınlara patronluk taslamanının en çirkin ve kirli hali’ diye niteliyor. Önceki gün Hatemi’nin de kürsüye çıktığı Tahran’daki mitingde Rahnavard, gençleri siyasi ve öğrenci mahkumlar yaratmayacak, kadınlar aleyhine ayrımcılığı kaldıracak bir hükümet seçmeye çağırdı. 

Rap müziği seviyor
Bir gençlik dergisine verdiği demeçte “Cumhurbaşkanı eşinin kocasının yanında aktif ve gözükür bir rolünün olması çok sıradan, doğal, akla uygun, ve dinsel olarak kabul edilirdir” diyen Rahnavard, kampanyalarda muhafazakarların gözdesi siyah elbise giyse de üzerine renkli hırkalar, başına çiçekli eşarplar geçiriyor, koluna ‘bohem’ diye nitelediği halı desenli bir çanta takıyor. Rap müziğini sevdiğini saklamayan ‘süper büyükanne’nin mitinglerde kocasıyla elele pozları sanal alemde hızla yayılıyor ve olumlu yorumlar alıyor.  

Facebook’a erişilemiyor
İran devlet radyo ve televizyonu eski cumhurbaşkanı ve halen iki kritik konseyin başkanı Haşemi Rafsancani tarafından bile Ahmedinecad yanlısı yayım yapmakla açıkça eleştirilirken, Musevi taraftarlarının reformcu adayın özgeçmişi, politikaları ve fotoğraflarını yaymak için seferber olduğu Facebook’a erişimin hükümetçe engellediği öğrenildi. Bu konuda henüz resmi açıklama yapılmadı. Musevi’ye ayrılmış sayfasında 5 bin 200 taraftarın faaliyet gösterdiği Facebook, tam da seçim döneminde böyle bir yasağı ‘utanç verici’ diye niteledi. Engellemeyi eleştiren mesajlar yağarken, Musevi de “Ahmedinecad tüm dünyadaki İranlıların onurunu lekeledi” yorumunu yaptı. Tabii taraftarları siteye erişimi sağlayacak alternatif adresleri e-postayla yayıyor. (afp)