İran'a yeni yaptırım yolu açıldı

İran'a yeni yaptırım yolu açıldı
İran'a yeni yaptırım yolu açıldı

Latin Amerika?yı da içeren dış turunu Afrika ülkesi Senegal?de tamamlayan Ahmedinecad, Dakar?da büyük ilgi topladı. FOTOĞRAF: ap

UAEK, İran'ı Kum'daki yeni uranyum zenginleştirme tesisinden ötürü kınayıp BM Güvenlik Konseyi'ne havale etti. Türkiye'nin çekimser kaldığı, Çin ile Rusya'nın Batı'ya destek çıktığı karar İran'a yaptırıma kapı araladı. İran öfkeli

VİYANA - İran’la Batılı güçler arasında uranyum zenginleştirme pazarlıklarının sürdüğü bir dönemde BM’ye bağlı Uluslararası Atom Enerjisi Kurumu (UAEK) Tahran’a dördüncü BM yaptırımının kapısını aralayan bir karara imza attı. 35 üyeli UAEK yönetim kurulu, İran’ın Kum yakınındaki ikinci uranyum zenginleştirme tesisi Fordo’yu gizlilikle inşa ettiği ve bildirimini geç yaptığı gerekçesiyle kınayıp tesiste faaliyetlerin ivedilikle durdurulmasını talep eden tasarıyı kabul etti. Kararı ‘aceleci ve yersiz’ bulan İran, UAEK ile işbirliğini sınırlayacağı uyarısı yaptı.
Dün Türkiye’nin de aralarında bulunduğu altı üyenin çekimser kaldığı oylamada, üçe karşı 25 oyla kabul edilen tasarıyla İran dosyası dört yıl sonra tekrar BM Güvenlik Konseyi’ne havale edilmiş oldu. Konsey’in baş daimi üyesi ile Almanya’nın hazırladığı tasarıda ayrıca İran’dan başka nükleer tesis inşasına yönelip planları olup olmadığına açıklık getirmesi istendi. Tasarıya destek veren Çin ve Rusya’nın yaptırımlara sıra gelince tutumunun ne olacağı meçhul. 

Denetlemişlerdi
İran iki yıldır inşa ettiğini söylediği ancak olası İsrail ve ABD saldırısına tedbir olarak 2002’den beri inşa edilmekte olduğu öne sürülen Fordo’yu 23 Eylül’de UAEK’ya bildirip denetim talep etmişti. UAEK’nın 1992’de kabul ettiği kural gereği tesisin inşasına başlamasından itibaren en kısa sürede bildirilmesi gerek. İran ise, 2006’daki yaptırım kararına tepki olarak bu kuraldan tek taraflı çekildiğini ve bir tesisin faaliyete geçmeden altı ay önce bildirimini yeterli gören eski kurala döndüğünü, Fordo ile ilgili de faaliyete geçmeden 18 ay önce bildirimde bulunduklarını açıklamıştı. UAEK denetçileri de tesisi ekimde denetleyip temize çıkarmıştı. 

‘Başka seçenek bakarız’
İran’ın UAEK’daki temsilcisi Ali Asgar Sultaniye, tasarıyı ‘aceleci ve yersiz’ bulup “Bu durumun iyileşmesine yardımcı olmayacağı gibi Cenevre ve Viyana sürecindeki yapıcı atmosferi tehlikeye atıyor” dedi. İran’ın UAEK’ya ‘gönüllü jestlere son vereceğini’ belirten Sultaniye “Olumlu yanıt elde edemiyorsak daha fazla bekleyemeyiz. Zaman çok önemli ve başka seçenekler üzerinde durmalıyız” dedi. 

Rusya: Ciddiye alın
ABD’nin UAEK temsilcisi Glyn Davies, ülkesinin barışçı çözüm istediğini söylese de, “Fakat bizim sabrımız da uluslararası toplumunki de sınırlı” derken, Britanya Dışişleri Bakanı David Miliban, “İran’dan anlamlı yanıt bekliyoruz. Fakat İran’ın bu yanıtı vermeyeceği açıksa, daha fazla baskıdan başka seçeneğimiz kalmaz” vurgusu yaptı. Rusya da İran’a kararı ciddiye alıp işbirliği sergilemesi için uyardı.
İran tek seferde düşük düzeydeki uranyumunun tamamını yurtdışına çıkarma şartını kabul etmeyip Tahran’da eşzamanlı uranyumun takası önerdiği için Cenevre ve Viyana süreci çıkmazda. Batılılara güvenmeyen İran, uranyumun Türkiye’de depolanması seçeneğine de yeşil ışık yakmadı. (Dış Haberler)