İran'la işbirliği ve şeffaflık dönemi

İran'la işbirliği ve şeffaflık dönemi
İran'la işbirliği ve şeffaflık dönemi

Ahmedinecad, Baradey?i kabulünde UAEK ile işbirliklerinde şüpheli bir konu kalmadığını söyledi. FOTOĞRAF: reuters

Tahran'a giden UAEK Başkanı Baradey, İran'ın Kum'daki yeni tesis için 25 Ekim'de denetleme tarihi alıp, 'Artık işbirliği ve şeffaflık evresine girdik' dedi. NYT ise UAEK'nın yalanladığı raporu 'kesinleşmiş hüküm' gibi sundu

TAHRAN/WASHINGTON - BM Güvenlik Konseyi’nin beş daimi üyesi ile Almanya’nın oluşturduğu 5+1 grubunun İran ile müzakerelere başlamasının ardından, Uluslararası Atom Enerjisi Kurumu (UAEK) Başkanı Muhammed Baradey Tahran’ı ziyaret edip İran’ın nükleer programıyla ilgili meselede dönüm noktasına gelindiği mesajı verdi. Ama Washington’ın ‘havuç-sopa’ taktiğinin bitmeyeceğinin işaretleri geliyor, zira New York Times’ın İranlı bilimadamlarının atom bombası tasarlayıp üretmeye yetecek bilgiye sahip olduğuna dair UAEK’nın elinde rapor bulunduğu iddiası olumlu tabloyu gölgeledi.
Tahran’da İran Cumhurbaşkanı Mahmud Ahmedinecad ile görüşüp nükleer meselede ‘vites değişikliği’ müjdesi veren Baradey, İranlı yetkililerden, Batı’nın tepkisini çeken Kum kenti yakınında askeri üssün yanındaki dağın içine inşa edilen yeni uranyum zenginleştirme tesisinin 25 Ekim’de UAEK denetimine açılacağı güvencesini aldı. “Yeni tesisin barışçı doğasını doğrulamak bizim için çok önemli” diyen UAEK Başkanı şöyle konuştu: “Kritik bir anda olduğumuzu, vitesi karşılıklı meydan okumadan şeffaflık ve işbirliğine değiştirdiğimizi görüyorum. Umuyorum ve güveniyorum ki, İran’ın denetçilerimize yardımcı olmasıyla tesisle ilgili tetkiklerimizin değerlendirmesini en kısa zamanda yapabileceğiz.” 

‘Güven inşası için doğru yoldayız’
Tahran’ın yeni tesisin inşasına karar verdiği gün UAEK’yı bilgilendirmesi gerektiği itirazını yineleyen Baradey, UAEK’nın İran’ın niyetlerine dair kaygılı olduğunu, bunların kanıtlarla değil ancak güven inşasıyla yatıştırılabileceğini söyleyerek ekledi: “İran’da sürmekte olan bir nükleer silah programına dair elimizde somut kanıt yok. İran’ın silah araştırmaları yaptığına dair iddialar var, ama bunları hala araştırıyoruz. İran’ın şeffaflık, uluslararası toplumun da işbirliği göstermesine ihtiyacımız var. Güven inşası için doğru yolda olduğumuza inanıyorum.”
5+1’le İran’ın zenginleştirdiği uranyumun büyük kısmını Rusya ve Fransa’nın alıp daha da zenginleştirdikten sonra Tahran’daki araştırma reaktörüne vermesi anlaşmasını da ele alan Baradey, 19 Ekim’de Viyana’da ayrıntıların görüşüleceğini duyurdu. İran Atom Enerjisi Kurumu Başkanı Ali Ekber Salihi de Baradey ile teması ‘çok başarılı’ diye nitelerken, Ahmedinecad UAEK ile kuşkulu konu kalmadığını söyledi.
NYT ise UAEK’nın kendi içinden ve dışardan uzmanlarla görüşerek ‘İran’ın nükleer programının olası askeri boyutu’ başlıklı rapor hazırladığını, raporu gören Avrupalı yetkililere dayanarak, bunun İran’ın atom bombası yapma bilgisine haiz olmanın ötesinde nükleer silah parçalarını nasıl şekillendireceği ve orta menzilli Şahap 3 füzelerine yerleştireceğine dair geniş çaplı araştırma ve deneme yaptığına dair kanıt sunduğunu yazdı. Ayrıca İran’ın nükleer silah çalışmalarının yeniden başladığına dair Britanya, Fransa, Almanya ve İsrail’in sunduğu yeni istihbarat ışığında ABD’nin bu çalışmaların 2003’te durduğuna dair kendi istihbarat raporunu yeniden değerlendirmeye aldığını aktardı. 

‘Baradey’e baskı için ortaya sürüldü’
AP eylülde aynı raporu duyurduğunda, Baradey varılmış hiçbir hüküm olmadığını söyleyerek haberi yalanlamıştı. NYT, alıntılar yapılarak Baradey’e raporu yayımlaması için baskı uygulandığını dile getirdi. (Dış Haberler)