İspanya'da Bask gerilimi kızışıyor

İspanya'da ayrılıkçı damarın güçlü attığı özerk Bask ülkesinin ılımlı milliyetçi başkanı Juan Jose Ibarretxe'nin 25 Ekim 2008'de ETA şiddetinin reddini ve kendi kaderini tayin hakkını referanduma götüreceğini ilan etmesi...

MADRİD - İspanya'da ayrılıkçı damarın güçlü attığı özerk Bask ülkesinin ılımlı milliyetçi başkanı Juan Jose Ibarretxe'nin 25 Ekim 2008'de ETA şiddetinin reddini ve kendi kaderini tayin hakkını referanduma götüreceğini ilan etmesi, ortalığı fena karıştırdı. Bask parlamentosuna seslenen Ibarretxe, referandumda Bask partilerinin İspanya'dan bağımsızlık ihtimalini de içeren gelecekteki statüyle ilgili görüşmelere başlama yetkisinin de oylanacağını söyledi. İspanyol gazeteleri bir ağızdan 'devlet düşmanlığı' manşetleri atarken, sağcı muhalefetin ayaklanması üzerine sosyalist hükümet de tepki verdi.
Hükümetin İspanyol anayasasına göre sadece Madrid'in referandum düzenleyebileceğini hatırlatmasının ardından Başbakan Jose Luiz Rodriguez Zapatero'dan ters yanıt geldi. Zapatero "Ibarretxe ülke, kıta ve yüzyılı şaşırmış. Zira biz 21. yy'da birleşik bir Avrupa'da anayasal bir İspanya'da yaşıyoruz. Bu teklife Bask bölgesinin ihtiyacı yok, ama Ibarretxe'nin seçimi kazanmak için var" dedi. Bask başkanıysa, İspanyol hükümetinin tavrı ne olursa olsun referandumu düzenleyeceğini söylüyor.
Halkoyu Madrid'in işi
2005'te Ibarretxe, 'Bask Ülkesi'nin AB'de temsil edilmesini de içeren daha geniş özerklik planını referanduma götürmeye kalkışmıştı. Ama Bask parlamentosunda kabul edilen öneriyi İspanyol parlamentosu anayasal olmadığı gerekçesiyle reddetmişti. Dün Zapatero "Şubat 2005'te parlamentoda nasıl hayır dediysek, yine aynı kararlılıkla kendisine hayır diyeceğiz" ifadesini kullandı.
Boş durmayan Ibarretxe de, liderliğini yaptığı Bask Ulusal Partisi'nin (PNV) toplantısında Madrid'e çattı: "Çıkıp Bask halkının varlığını ve onun kendi geleceğini belirleme hakkını savunmak zorunda kalmamız, inanılmaz bir şey. Topluma bir kapı açıp yeni bir yol tutturmak isteyip istemediğini sormakta yasadışı olan nedir?"
İspanya Mart 2008'de seçime gideceğinden siyaset gergin. ETA'nın 15 aylık ateşkesi haziranda bitirmesiyle darbe yiyen Zapatero'nun 17 bölgeye daha fazla özerklik verme planı da, en tartışmalı konulardan, "Bask toplumu ETA'dan yoruldu ve insanlıkdışı şiddetinden tiksiniyor" diyen Ibarretxe'nin önerisi ETA'yla şiddeti bitirmeye dair barış görüşmelerine oturmayı da içeriyor. Plana anamuhalefetteki sağcı Halk Partisi lideri Mariano Rajoy "Yasadışı, anayasaya yönelik şantaj girişimi. İspanyolların İspanya'nın ne olduğuna karar verme haklarını ellerinden almayı amaçlıyor" diye yüklendi. (Dış Haberler)