İsrail de en az Ankara kadar şaştı

'Soykırım' kararı

ABD'deki en etkili Yahudi kuruluşlarından ADL'nin 'Ermeni soykırımı'nı tanıması üzerine Dışişleri Bakanı Gül, İsrail Büyükelçisi Avivi'yle görüştü: "ADL'nin kararı bizi şoke etti. Bu sadece Türk-ABD değil, Türk-İsrail ilişkilerini de tehlikeye atar" dedi. Avivi: "Kararın mantıklı tarafı yok, bizim fikrimizi yansıtmıyor."
Haber: HİLAL KÖYLÜ / Arşivi

ANKARA - ABD'de etkili lobi kuruluşlarından ADL'nin (Anti Defamation League-İnkârla/İftirayla Mücadele Birliği) 'Ermeni soykırımı'nı tanıması, Türkiye'yi harekete geçirdi. Başbakan Tayyip Erdoğan, kendisine telefon açan İsrail Cumhurbaşkanı Şimon Peres'e Türk halkının 'hayal kırıklığını' iletirken, Dışişleri Bakanı Abdullah Gül, dün İsrail'in Ankara Büyükelçisi Pinhas Avivi'ye ADL kararının kendilerini şoke ettiği mesajını verdi. Tel Aviv Büyükelçisi Namık Tan da daha iki haftası olmasına rağmen tatilini yarıda kesip İsrail'e döndü. Ankara ABD Kongresi'nde etkili Yahudi kuruluşların ADL'nin izinden gitmesinden kaygılı.
ABD'deki Yahudi örgütlerinde son dönemde 1915 olaylarını 'zulüm' olarak gören tavrın değiştirilmesi baskısının yoğunlaşmasının ardından ADL önceki gün 'soykırım'ı tanıdığını ilan etmişti. Kongre'nin alt kanadı Temsilciler Meclisi'nde bekleyen tasarı konusunda Ermeni lobisine karşı Türkiye'ye destek veren Yahudi lobisindeki bu çatlak Ankara'yı şoke etti. ADL'yi diğer Yahudi kuruluşlarının da izlemesi kaygısı ortaya çıktı. ADL'nin tavrında bazı Kongre üyelerinin etkili olabileceğini düşünen Dışişleri, Washington Büyükelçiliği'ni harekete geçirdi. İsrail de markaja alınırken Tel-Aviv Büyükelçisi Namık Tan, Türkiye'de geçirdiği tatilini yarıda keserek dün İsrail'e döndü. Tan, İsrail'deki Yahudi kuruluşlarını harekete geçirecek.
Türkiye'nin derdi kararın yayılması
Gül de Ankara'daki görevi biten ve veda ziyaretleri yapan Avivi'ye dün şu mesajı verdi: "ADL'nin kararı bizi şoke etmiştir. ABD'deki Yahudi dostlarımızın kimlerin etkisinde kaldığını öğrenmek istiyoruz. Dostumuzu, düşmanımızı bilmemiz gerek. Bunun için yine Musevi dostlarımıza ihtiyacımız var. Böyle seçkin bir lobi kuruluşunun bu tür kararlar alabilmesi inanılmaz. İsrail'den beklediğimiz, bu kararların diğer kuruluşlara sıçramasının önlenmesi. Aksi halde sadece Türk-Amerikan değil, Türk-İsrail ilişkileri de tehlikeye girer ki, en çok barışa ihtiyaç duyulan dönemde bunu istemeyiz. ADL'ye de baskı yapılarak kararın yanlışlığına ikna edilmeli. ADL'nin kararını değiştirmeliyiz."
ADL'nin kararının İsrail'e de sürpriz olduğunu anlatan Avivi ise "Kararın nasıl alındığını, neye dayandırıldığını araştıracağız. Çok üzgünüz. Karar, fikrimizi yansıtmıyor. ADL'yi geri çevirmek için her şeyi yapacağız. Başka Yahudi kuruluşlarının da etkilenmemesi için ne gerekiyorsa yapacağız. Çünkü, kararın mantıklı hiçbir tarafı yok" yanıtı verdi.
'Bunu nasıl tamir edeceksiniz?'
Ardından Peres, Erdoğan'a telefon açtı. Başbakan görüşmede ADL kararının Türk halkında yarattığı 'hayal kırıklığı'na dikkat çekip, "Bunu nasıl tamir edeceksiniz" diye sordu. Peres "Sizi temin ederim, bu tüm Yahudi toplumunun görüşünü yansıtmıyor. Değiştirmeye çalışacağımıza söz veriyorum" yanıtı verdi. Peres, bu konuda Türk tezlerini 'tümüyle' desteklediklerini belirtip "Konu tarihçilere bırakılmalı. Kararın ilişkilerimizi etkilemeyeceğini bilmenizi isterim" dedi. İsrail parlamentosu martta bu konuda bir tasarıyı rafa kaldırmıştı.