Kazakistan'da süper devletler iş başında

Kazakistan'da yapılacak devlet başkanlığı seçimlerinin sonuçları şaşırtıcı olmayacak. Ancak, süper devletlerin bu ülkeye ve politikacılarına yönelik stratejik çıkarları gittikçe büyüyor ve bunun nedeni sadece Hazar'daki büyük petrol kaynakları değil.
Haber: VARTAN TOGANYAN / Arşivi

Kazakistan'da yapılacak devlet başkanlığı seçimlerinin sonuçları şaşırtıcı olmayacak. Ancak, süper devletlerin bu ülkeye ve politikacılarına yönelik stratejik çıkarları gittikçe büyüyor ve bunun nedeni sadece Hazar'daki büyük petrol kaynakları değil. Seçim öncesinde, ABD Dışişleri Bakanı Condaleezza Rice'ın Astana'ya yaptığı denetim gezisi, Washington'ın bugünkü Kazakistan yönetimini desteklediğini gösterdi. Amerika-Özbekistan ilişkilerinin gerginleşmesi ABD'nin, Kazakistan'daki iç gelişmeleri ve bu ülkenin Rusya, Çin, İran, Türkmenistan ve Özbekistan'la ilişkilerini daha iyi incelemesi gerektiğini gösteriyor.
Orta Asya'daki büyük oyun çerçevesinde ABD'nin, Rus bölgelerindeki durumu zamanında etkileyebilmek için doğuda bir alan arayışında olduğu şüphesiz. ABD ve NATO, Batı'daki alan konusunda Baltık bölgelerinde, belki de Ukrayna'da karar kılmışsa; doğudaki alan, Çin ile özellikle Sincan Uygur ve Tibet gibi bölgelerle sınır olması bakımından ve siyasi coğrafyası nedeniyle ancak Kazakistan olabilir.
Rusya ile ekonomik ilişkiler
Şartlar böyleyken, Nazarbayev sürekli manevra yapmak ve zor Rusya Federasyonu-Çin-ABD üçgeninde daha önce atağa geçmek için çalışmak zorunda kalıyor. Kazakistan'ın, Özbekistan'dan NATO birliklerinin çıkarılışını ölçülü bir şekilde yorumladığını hatırlayalım. Astana, NATO birliklerinin Kırgızistan'da bulunmasına karşı çıkmıyor ve (Özbekistan'a nazaran) Türkmenistan'la işbirliğine hız vermiyor, Rusya ile ilişkilerde ise her zaman politikayı belirlemeyen ekonomi üzerine oynuyor. Kazakistan, Rusya'nın ilk 10 dış ticaret partneri arasında yer alıyor. Moskova ve Astana, Dünya Ticaret Örgütü ile görüşmeler yaparak koordineli çalışıyor ve karşılıklı proje değişimi yapıyorlar.
Rusya, Kazakistan'a sert baskı yapmanın anlamı olmadığını çok iyi biliyor. Astana, bağımsız bir enerji partneri olmaya başladı ve istediği takdirde işbirliği alanını Türkiye veya Çin'e kaydırabilir. Ancak Moskova için siyasi faktörler de büyük önem arz ediyor. Kremlin, Astana'nın öncelikle 'renkli' devrimler konusunda sıkı müttefiki durumunda.
ABD her olasılığa hazır
Rice'ın Kazakistan ziyareti sırasında, devlet başkanlığına adaylığını koyan muhalefet kanadı temsilcileriyle bir araya gelmesi, ABD'nin Kazakistan'daki politikasında olası değişikliklerin yaşanabileceğinin bir göstergesidir. ABD'nin Kazakistan'ın içişlerine bu denli karışması, Washington'ın Kazakistan'daki olayların her türlü versiyonuna hazır olduğunu gösteriyor. (Rusya'da yayımlanan GazetaSNG gazetesi, 17 Kasım 2005)