Kıdemlerin fonu olmalı

Kıdem tazminatı, kanunda belirtilen asgari bir çalışma süresini(en az bir yıl) dolduran işçinin iş sözleşmesinin kanunda sayılan nedenlerden biriyle son bulması halinde, işverence işçiye ya da mirasçılarına ödenen paradır.
Haber: ARİF TEMİR / Arşivi

Kıdem tazminatı, kanunda belirtilen asgari bir çalışma süresini(en az bir yıl) dolduran işçinin iş sözleşmesinin kanunda sayılan nedenlerden biriyle son bulması halinde, işverence işçiye ya da mirasçılarına ödenen paradır. Kıdem tazminatı, iş sözleşmeleri feshedilen işçiler için tazminata hak kazanma yönünden büyük bir öneme sahiptir. Bu bağlamda kıdem tazminatı işyerinde en az bir yıl çalışan bütün işçileri çok yakından ilgilendirmektedir.
Kıdem tazminatı ile ilgili düzenleme 1475 sayılı İş Yasası'nın 14. maddesinde düzenlenmiştir. Anılan maddede kıdem tazminatına hak kazanma koşulları ile kıdem tazminatına esas alınacak ücret ve sürelerin nasıl dikkate alınacağı gibi konulara yer verilmiştir.
1475 sayılı kanunun 14. maddesinde öngörülen kıdem tazminatı ile ilgili esaslara uyulmaması durumunda yürürlükten kaldırılan 1475 sayılı kanunun 98/D maddesi uyarınca; saptanan miktar veya tavan aşılarak ödenmesi için emir ve talimat veren veya bu yolda hareket eden özel veya kamu kurum ve kuruluşlarının yönetim kurulu üyeleri, genel müdür, müessese müdürü, muhasebe müdürü gibi yetkili sorumluları hakkında fiil daha ağır bir cezayı gerektiren bir suç teşkil etmediği takdirde 6 aydan 2 seneye kadar hapis cezası, ayrıca ağır para cezası uygulanmaktaydı. Bunların dışında kanuna aykırı ödenen miktarda Hazine lehine resen tahsil edilmekteydi. 10.06.2003 tarihinde 1475 sayılı yasa (kıdem tazminatını düzenleyen 14. maddesi hariç) yürürlükten kalkınca kıdem tazminatını ödememenin idari para cezası ve hapis cezası da ortadan kalkmış oldu.
4857 sayılı Yeni İş Kanunu kıdem tazminatının ödenmemesi durumunda, kıdem tazminatlarını ödemeyen işveren veya vekillerine hiçbir ceza öngörmemiştir. Kıdem tazminatının geç ödenmesinden kaynaklanan faiz ödeme sorumluluğu dışında kıdem tazminatı ödememenin hiçbir sorumluluğu bulunmamaktadır. Hal böyle olunca;
- İşveren, kıdem tazminatına esas ücretin miktarını öngörülen kıdem tazminatı tavanının üzerinden belirleyebilecek,
- Kıdem tazminatına hak kazanan işçiye(faiz ödemek koşulu ile) kıdem tazminatını geç ödeyebilecektir.
Adli ve idari mercilere çalışma kanunlarından doğan alacaklarını alamadığına ilişkin başvuran işçilerin büyük çoğunluğunun başvuru konularının başında kıdem tazminatlarının işveren tarafından ödenmediği hususu yer almaktadır. Konuyu inceleyen yetkililer, işverenin kıdem tazminatını ödemesi gerektiğine karar verirlerse, buna rağmen işveren de kıdem tazminatını ödemez ise işverene yetkililerce hiçbir cezai yaptırım uygulanamamaktadır.
Kıdem tazminatı işçiler için büyük bir önemi haiz olduğundan, kıdem tazminatını haklı bir neden olmaksızın ödemeyenlerle ilgili çeşitli cezai yaptırımlar getirilmeli veya kıdem tazminatı fonu kanununun bir an önce çıkarılması sağlanmalıdır.

Arif Temir: İş müfettişi, kamu yönetimi uzmanı