Lübnan'da ne devlet başkanı var ne de krizden çıkış umudu...

Lübnan, 1975-1990'daki iç savaştan sonra en büyük siyasi krizini yaşıyor. Ortadoğu'nun dini-etnik mozaik ülkesi, Suriye yanlısı ve karşıtı güçler arasındaki derin çatlak yüzünden...

BEYRUT - Lübnan, 1975-1990'daki iç savaştan sonra en büyük siyasi krizini yaşıyor. Ortadoğu'nun dini-etnik mozaik ülkesi, Suriye yanlısı ve karşıtı güçler arasındaki derin çatlak yüzünden halefi belirlenemeyen Devlet Başkanı Emil Lahud'un gider ayak olağanüstü hal ilan edip güvenlik yetkilerini orduya devretmesiyle belirsizliğe saplandı. Görev süresinin dolduğu önceki gece Baabda Sarayı'ndan askeri törenle uğurlanan Lahud, Batı yanlısı Sünni hükümetin 'ABD, Fransa ya da diğerleri ne derse desin, gayrimeşru ve anayasaya aykırı' olduğunu söyledi. Ancak Bush yönetiminin yaptığı çağrıya uyan Başbakan Fuad Sinyora, olağanüstü hali reddedip anayasa gereği bütün yetkileri üstlendiğini duyurdu.
25 Eylül'de devlet başkanını seçmesi gereken meclis, dört kez oturum ertelemiş, önceki gün de üçte ikilik çoğunluk sağlanamadığı için yapamadığı seçimi 30 Kasım'a ertelemişti. Kriz, Saad Hariri'nin başını çektiği iktidardaki 14 Mart Cephesi ile Hizbullah ve Hıristiyan lider Michel Aun'un kurduğu muhalefetin ortak adayda anlaşamamasından çıkmıştı.
Lahud'a "Hükümet meşru ve yasal. Olağanüstü hal için tek yetkili hükümet. Lahud'un kararı meşru değil" diye çatan Sinyora, dün Maruni Kilisesi Başkanı'yla görüşüp ülkenin başsız kalmasının endişe yaratacak bir durum olmadığını, seçimleri yapmak için çalışacaklarını, ordunun her zamanki görevini yaptığını söyledi. Tarafsızlığıyla saygı gören Genelkurmay Başkanı Michel Süley man'ın olağanüstü hal yetkilerini üstlenip üstlenmediği netleşmedi. Açıklama yapmayan ordu, hükümet binaları ve kilit noktalarda kontrolü artırmış durumda. Önceki gece Sünni mahallesinde 2 bin kişinin havai fişek ve davul zurna eşliğinde Lahud'un gidişini kutlaması dışında Beyrut sakindi.
Formülün sihri kaçtı
Lübnan'da Şii, Sünni ve Hıristiyanlar arasında iktidar paylaşımını öngören 'sihirli formül', bir tarafta ABD ve AB, diğer tarafta Suriye ve İran'ın nüfuz savaşının etkisiyle bugünkü krizin kaynağına dönüşüverdi. Kota ve uzlaşmaya dayalı formül devlet başkanlığını Maruni Katolik Hıristiyanlara, başbakanlığı Sünnilere, başbakan yardımcılığını Ortodoks Hıristiyanlara, meclis başkanlığını Şiilere pay ediyor. 1943'teki 'ulusal sözleşme'ye göre devlet başkanı ismi üzerinde uzlaşma aranıp belirlenen isim meclisin onayına sunuluyor. Bu yüzden 14 Mart Cephesi'nin uzlaşma olmadan tek taraflı meclisi toplama çabası geleneğin çiğnenmesi olarak muhalefetçe protesto edildi. Formül, çoğunluğun azınlığa tahakküm edemeyeceği anlamına da geliyor. Bir gözlemci kriz için "ABD'de yüzde 0.5 puan farkla başkan seçilir. Lübnan'da ise 18 cemaatten biri memnun değilse, sistem felce uğrar" dedi. (afp, aa)