Obama CIA'ya çomak sokuyor

Obama CIA'ya çomak sokuyor
Obama CIA'ya çomak sokuyor

Obama ailesinin tatil yaptığı Martha?s Vineyard?da ABDbaşkanını ?Karayip korsanı? Jack Sparrow gibi gösteren karton poster ilgi çekti. FOTOĞRAF: AFP

Obama, CIA işkencelerine dair yeni bilgiler yüzünden soruşturma için düğmeye basmak zorunda kaldı. Adalet Bakanı Holder, işkence soruşturmasının başına savcı Durham'ı atadı. Cumhuriyetçiler köpürürken, işkenceli sorguların mimarı Cheney, Obama'yı 'ABD'yi tehlikeye atmakla' suçladı

WASHINGTON - ABD’de CIA’nin esirlere işkencelerine dair gizli rapor mahkeme kararıyla açıklanınca, Obama yönetimine örgütün terör zanlılarına yönelik politikasıyla ilgili soruşturma başlatmaktan başka yol kalmadı. Obama “Geleceğe bakıyoruz” diyerek selefi George W. Bush döneminin yetkilileri hakkında dava açılmayacağı güvencesi vermiş olsa da, Adalet Bakanı Eric Holder, işkence tekniklerini ortaya serip esirlerin çocuklarını öldürme ve yakınlarına tecavüz tehdidine varan olayları sergileyen CIA başmüfettişi John Helgerson’un raporu karşısında düğmeye basmak zorunda kaldı. Holder, işkencelerle ilgili soruşturmayı yürütmek üzere savcı John Durham’i görevlendirirken, Cumhuriyetçiler ayaklandı, Demokrat cepheden de tepkiler geldi.

Boş ilah, matkap, sigara dumanı..
Irak, Afganistan ve Pakistan gibi ülkelerden toplanıp Guantanamo’ya tıkılan esirlere Beyaz Saray’ın izniyle işkence yapmış CIA ile ilgili yönetimin tavrında dramatik bir değişim yaşandı. Önce Adalet Bakanlığı’nın etik grubunun elit sorgu ekibi kurulması dahil bir dizi tavsiyesinin yer aldığı raporu açıklandı. Paralel olarak mahkeme kararıyla Helgerson’un 2004’de kaleme aldığı 109 sayfalık rapor sansürlü de olsa günyüzüne çıktı. Raporun daha önce açıklanan bölümleriyle dünya CIA’in uykusuz bırakma, zor pozisyonlarda tutma, beton zeminde bekletme, aşırı soğuk ve sıcak verme, sanal duvara çarpma, suda boğulma hissi yaratma (waterboarding), böceklerle aynı odada tutma ve aç-susuz bırakma gibi tekniklerini öğrenmişti. Raporun önceki gün yayımlanan kalan bölümleri bunlara yeni yöntemler ekledi. Rapora göre sorgu memurları, 11 Eylül sanığı Halid Şeyh Muhammed’e ABD’de yeni saldırı düzenlenmesi halinde çocuklarını öldürecekleri tehdidi savurdu. O sırada Muhammed’in oğulları Pakistan’da gözaltındaydı. Memurlar, 2000’de Yemen’de USS Cole gemisine düzenlenen saldırının zanlısı Abdülrahim Naşiri’ye bilgi vermezse annesi ve ailesini getirip gözleri önünde tecavüz etme tehdidi savurdu. Naşiri’nin başına boş silah dayayıp tetik çekildi ve vucüduna yakın mesafede matkap çalıştırıldı.
Ayrıca üç kez üst üste esirin şah damarını bayılıncaya kadar sıkma, sahte infaz, esiri kusturuncaya dek yüzüne sigara dumanı üfleme gibi taktikler uygulandı. Raporda CIA ajanları elde ettikleri bilgiler sayesinde bazı saldırıların önlendiğini anlatılıyor. Bir CIA yetkilisinin gelecekte yargılanma riskine atfen “10 yıl sonra pişman olacağız” dediğini de aktaran rapor, CIA’in ‘yetkisiz, uyduruk ve insanlık dışı taktikler uyguladığı’ sonucuna varıyor.

Elit sorguculara eleştiriler
Şimdi savcı Durham, bu işe karışan CIA ajanları hakkında dava açılıp açılmamasına karar verecek. Ancak bu adım tartışma kopardı. Senato İstihbarat Komitesi’nin Demokrat üyesi Ron Wyden, sorgu memurlarının odak noktasına alınmasını eleştirirken, Cumhuriyetçi Senatör Peter Hoekstra terörle mücadele operasyonlarının riske atıldığını savundu. Tartışmalı politikanın mimarı eski Başkan Yardımcısı Dick Cheney ise Weekly Standard dergisine “Yayımlanan belgeler, Kaide hakkında elde ettiğimiz bilgileri bize ileri sorgulama teknikleriyle sorgulanan kişilerin verdiğini açıkça göstermektedir. Bu bilgiler hayatlar kurtardı ve terörist saldırıları önledi. Bu kişiler, 2002’den beri ele geçirilen Kaide üyelerinin neredeyse tamamının yakalanmasında rol oynadı. Bu bilgileri elde edenler, haklarında siyasi soruşturma ya da kovuşturma yapılmasını değil minnettarlığımızı hak ediyor” dedi. Cheney, Obama’nın bundan sonra sorgu işini CIA değil FBI’da üslenmiş elit bir ekiple yürütme ve bunların denetimini Ulusal Güvenlik Konseyi’ne devretme kararını da “Bu hükümetin ulusal güvenliğimizi koruma yeteneği konusundaki şüphelerini hatırlatmaktadır” diye eleştirdi.
Newsweek dergisi de ajanlar hakkındaki incelemenin CIA içinde kızgınlığa yol açtığını yazdı. Fakat soruşturmadan netice çıkıp çıkmayacağı meçhul. Zira Adalet Bakanlığı yetkilileri, Durham’ın yapacağı incelemenin herhangi bir kovuşturmayla sonuçlanmayabileceğine dikkati çekti.

Panetta’dan e-postalı uyarı
CIA Başkanı Leon Panetta çalışanlarına e-posta ile kurallara uymaları ve kötü muameleyi savunmaktan dikkatle kaçınmalarını isterken, Beyaz Saray ise Obama’nın ‘iyi niyetle işini yapanlar ve yasal rehberi takip etmiş olanların suçlama ile yüzleşmeyeceğini söylediğini’ hatırlattı. (Dış Haberler)