Obama füze kalkanını rafa kaldırdı

Obama füze kalkanını rafa kaldırdı
Obama füze kalkanını rafa kaldırdı

Medvedev, temmuzda Moskova?yı ziyaret eden Obama?ya Kremlin?deki Çek toplarını da tanıtmıştı. Obama, Moskova?nın endişelerini kaale alıp kalkanı rafa kaldırarak Rus yönetimini memnun etti. FOTOĞRAF: Afp

Obama, Bush'un Rusya ile Soğuk Savaş'ı dirilten Doğu Avrupa'ya füze kalkanı planından vazgeçti. Gerekçe, İran'ın uzun menzilli füze tehdidi oluşturmaması. Ama Avrupa'ya daha esnek sistem kurulması ihtimaliyle Türkiye gündeme geldi

PRAG - ABD Başkanı Barack Obama, selefi George W. Bush’un Rusya ile Soğuk Savaş’ı dirilten Doğu Avrupa’ya füze kalkanı yerleştirme projesini nihayet rafa kaldırdı. Obama, dün çıkıp kalkandan vazgeçtiklerini resmen açıkladı. Washington iptale İran’ın öngörülenin aksine,  uzun menzilli yerine, kısa ve orta menzilli füzelere yönelmesini gerekçe gösterirken, yeni ve esnek bir sistemin Türkiye’ye kurulabileceği iddiası yeniden gündeme taşındı. Rusya’yı memnun eden karar, ABD’nin Avrupa’daki bazı müttefiklerini üzdü.
Bush yönetimi, ‘haydut devlet’ diye nitelediği İran ve Kuzey Kore’nin olası füze tehdidini bahane edip, 2013’e dek Polonya’ya 10 füze avcısı, Çekya’ya bir radar sistemi kurmayı planlamıştı. Bununla ilgili anlaşma geçen yıl imzalanmışken, kalkanı kendine yönelik sayan Rusya ise, Soğuk Savaş dönemindeki gibi füzelerini Avrupa’ya çevireceği ve Avrupa’daki toprağı Kaliningrad’a İskender füzeleri yerleştireceği tehdidiyle karşılık vermişti.
Dün, Obama’nın kendisine ABD’nin Çek topraklarına füze sistemi yerleştirmekten vazgeçtiğini ilettiğini açıklayan Çek Başbakanı Jan Fischer, ABD’nin uzun menzillli füzelerle ilgili tehdit algılaması olmadığını belirtti. Ardından Obama ve Savunma Bakanı Robert Gates’ten resmi açıklamalar geldi. Projenin ‘Doğu Avrupa’dan başka bölgelere kaydırılacağını’ söyleyen Obama , yeni planı “Denenmiş sistemler üzerine inşa edilecek bu yaklaşım 2007’dekine göre Avrupa için daha etkili bir savunma kapasitesi sağlayacak” sözleriyle tanıttı. Yedi aylık bir incelemenin İran’ın kısa ve orta menzilli füzelerinin uzun menzillilerden fazla olduğunu sonucuna vardıklarını aktaran ABD Başkanı, “Bizim en açık ve tutarlı odak noktamız İran’ın balistik füze programının yarattığı tehdit olagelmiştir. Bugün açıkladığımız sistemin odak noktasında da bu tehdit yatıyor” dedi.  Obama, “21. yüzyılın tehditlerine karşı güçlü bir kalkan sistemi kuracağıma söz veriyorum” sözleriyle de şahinlerden gelebilecek muhtemel eleştirileri şimdiren teskin etmeye çalıştı.
 Gates de ilk aşamada ‘kalkan teçhizatı, algılayıcı ve SM-3 füzesavarlarla’ ile donatılmış gemilerin yeni sisteme dahil olabileceğini anlatırken, “Müttefiklerimizle istişarelerin ardından 2015 yılı gibi de SM-3’lerin kara için üretilen versiyonları Çekya ve Polonya’ya konuşlandırılabilir” dedi. 

Polonya’ya patriot
“İran ve diğerlerinden gelebilecek tehditlere karşı Kuzey ve Güney Avrupa’ya yeni algılayıcılar ve füzesavar yerleştirme fırsatımız var” diyen Gates, sistem için aday ülke adlarını vermese de Polonya Savunma Bakanı Redoslaw Sikorski, Obama yönetiminin Slups yakınındaki Redzikowo üssüne patriot füzeleri yerleştireceğini kendilerine ilettiğini duyurdu.   ABD’nin  yeni önerisi  için ‘ilginç bir teklif’ tabirini kullanan Sikorski “Bu bizim uzun süredir istediğimiz bir şeydi. ABD yeni sisteme ait unsurların konuşlandırılacağı ülkelerden birinin Polonya olacağı konusunda bize  garanti verdi” diye konuştu.
Daha önce Polonya gazetesi Wyborcza, ABD’nin Polonya ve Çekya yerine Türkiye veya İsrail’e kalkan kurmayı düşündüğünü iddia etmiş, ABD yalanlamıştı.
Kalkan planının rafa kalkması Rusya’ya karşı Amerikan güvenlik şemsiyesine umudunu bağlayan kanatları endişelendirdi. Polonya Güvenlik Bürosu Başkan Yardımcısı Witold Waszczykowski, “Kötü haber. Kalkan olmazsa fiilen ABD ile stratejik müttefikliği kaybederiz” derken eski Cumhurbaşkanı Lech Walesa da “ABD’ye yaklaşımımızı gözden geçirmeliyiz” diye çıkıştı.  Polonya Cumhurbaşkanı Lech Kaczynski’in güvenlik danışmanı Aleksander Szczyglost, kalkanın  askeri, siyasi ve stratajik anlam arz ettiğini belirtip “Karar ABD’nin Avrupa’daki uzun dönemli politikaları açısından başarısızlık olur” yorumunu yaptı. Kalkan planına imza atmış eski Çek Başbakanı Mirek Topolanek de “Kötü haber” dedi.

Moskova’dan alkışlar
Rusya Devlet Başkanı Dimitri Medvedev, “Washington’ın bugünkü açıklaması iyi koşulların oluştuğunu gösteriyor” diyerek Obama yönetimine “Diyaloğa hazırım” mesajı yolladı. Rus Dışişleri kaynakları ise kararı ‘İyi haber’ diye alkışlayıp ‘Böyle bir kararın ilişkilerin gelişmesine olumlu etkisi olacaktır’ tepkisini verdi.  Rus Dışişleri, kalkanın rafa kaldırılmasının gerisinde Moskova ile Washington arasında, İran’ı da kapsayan gizli bir anlaşmanın olduğu iddialarını reddetti.
NATO Genel Sekreteri Anders Fogh Rasmussen ise, “Olumlu adım” tepkisini verirken, kararın özellikle İran’la nükleer krizde Rusya ile daha fazal işbirliğinin yolunu açacağını söyledi. (afp, ap, Reuters)