Obama İsrail'de ciddi korku yarattı

Obama İsrail'de ciddi korku yarattı
Obama İsrail'de ciddi korku yarattı

İki liderin ortak açıklaması samimi bir ortamda geçse de Obama?nın Filistin ve İran konusundaki vurgularına karşı Netanyahu bambaşka bir üslupla konuştu. FOTOĞRAF: EPA

Obama'nın Netanyahu'yla ilk temasında Filistin sorununda iki devletli çözüm ve İran'la diplomasi konusunda sergilediği farklılıklar İsrail kamuoyunda korku yarattı: 'İsrail-ABD ilişkilerinde yeni çağ', 'Balayı bitti, normal evlilik başladı', 'Washington'da böyle bir görüşmeye ilk kez tanıklık edildi'

WASHINGTON - ABD Başkanı Barack Obama ile İsrail Başbakanı Benyamin Netanyahu’nun (Bibi) merakla beklenen ilk buluşması önceki gün gerçekleşirken, 90 dakikalık görüşme ve ortak basın toplantısının mesajları merceğe alındı. İsrail basınına ‘İki lider derin ayrılık sergiledi, bu ABD ile ilişkilerin zayıflayacağının işareti’ kaygısı yansıdı.
İsrail’in çok satan gazetesi Yediot Aharonot “Anlaşmamakta anlaştılar” manşetini atarken, web sitesi Ynet Bar-Ilan Üniversitesi’nin siyasi bilimler profesörü Eytan Gilboa’nın şu yorumuna yer verdi: “İsrail-ABD ilişkilerinde yeni bir çağ başladı. Onlarca yıldır süren balayı anlaşılan sonuna ulaştı ve Amerikan-İsrail çiftinin normal yaşamı sadece şimdilik sürecek, Yeni ABD Başkanı’nın İsrail’e karşı özel hisleri yok. Kendi çıkarlarını ve Ortadoğu’ya yönelik küresel girişimini savunuyor ki, buna İsrail ile ayrıcalıklı ilişiler pahasına Arap âlemiyle barışma da dahil. Bibi konumunda ısrar ederse, bunun İsrail için muazzam bedeli olabilecek bir çatışmaya dönüşmesi tehlikesi var.” En çok satan ikinci gazete Maariv “Obama her konudaki farklı politik duruşunun altını çizdi” diye yazdı. Haaretz’in deneyimli gazetecisi Akiva Eldar, “Washington’da resmi bir görüşmenin kamuoyu önünde dile getirilen bu kadar çok görüş ayrılığıyla bitmesine daha önce hiç tanıklık etmemiştim” dedi. 

‘Eylemsizlik mazereti olmaz’
Bu korkuya vesile olan sözleri analiz edenler de çıktı. Haaretz, görüşmenin İran, Filistin ve ikisi arasındaki bağlantıya odaklandığını, New York Times Obama’nın ilk kez İran ile diyalog çabalarında ilerlemeye dair takvim koyduğunu yazdı. İran’ın nükleer programıyla ilgili “Görüşmemizin İran ilerlerken bizim eylemsiz kalmamız için mazeret oluşturacağı bir durum yaratmayacağız” diyen Obama, Tahran ile Washington’ın da dahil olacağı uluslararası görüşmelerin hazirandaki İran cumhurbaşkanlığı seçiminden sonra başlamasını beklediğini, İran ile ABD arasında doğrudan görüşme olanağının bulunduğunu, diplomatik yaklaşımın sonuç verip vermediğini yıl sonunda ölçüp değerlendireceğini belirtti.
Bibi ise, İran’ın askeri nükleer kabiliyet geliştirmesini engelleme hedefinde tümüyle hemfikir olduklarını, Obama’nın diplomatik çabalardan yıl sonuna dek sonuç alınmazsa durum değerlendirmesi yapıp belki de daha ağır yaptırımlar uygulama sözü verdiğini söyleyip, bu lafı etmemiş Obama’ya ‘tüm seçenekleri masada tuttuğu için’ teşekkür de etti. Haaretz, Bibi’nin sözlerini ‘Obama’ya yıl sonuna kadar zaman tanımayı kabul etti, ama ondan sonra İran’ın nükleer programı ilerlemeye devam ederse, İsrail diğer seçenekleri değerlendirecek’ diye yorumladı. 

Hamas: Siyonist manipülasyon
Obama, 4 Nisan’da Mısır’dan İslam âlemine seslenişinde açıklayacağı Ortadoğu planınındaki iki devletli çözüm, Yahudi yerleşimleri inşasının durması ve ileri karakolların kaldırılması unsurlarını Bibi’nin yanında da vurgularken, İsrail Başbakanı ‘iki devlet’ demedi, yerleşimleri anmadı ve Filistinlilerin İsrail’i ‘Yahudi devleti’ olarak tanıması şartında diretti. Filistin Yönetimi Obama’nın tavrını memnuniyetle karşılarken, önde gelen isimlerden Yaser Abed Rabbo “İsrail artık İran’ı ABD dış politikasını belirlemede bir araç olarak kullanamayacak. Obama İran’la kendi takvimi ve stratejisi uyarınca meşgul olacağını ilan etti” yorumunu yaptı. Hamas sözcüsü Fevzi Berhum ise, hayal kırıklığı dile getirdi: “Obama’nın Netahyahu ile görüşmesindeki tutumu küresel kamuoyunu yanlış yönlendirme ve Siyonist ırkçı devletin devamını garantilemeyi amaçlıyordu. Filistinlilerin Obama’nın Ortadoğu politikasından büyük umutları yok.” (afp, Haaretz, NY Times)