Polonya: Ya karekök hesabı ya AB Anayasası'na ölüm

27 üyeli AB'de çanlar perşembe başlayacak zirve için çalarken, 2005'te Fransa ve Hollanda'daki referandumlarda reddedilince rafa kaldırılan AB Anayasası'nı ahı gitmiş vahı kalmış halde de olsa hayata geçirme formülü hâlâ ortada yok.

LÜKSEMBURG - 27 üyeli AB'de çanlar perşembe başlayacak zirve için çalarken, 2005'te Fransa ve Hollanda'daki referandumlarda reddedilince rafa kaldırılan AB Anayasası'nı ahı gitmiş vahı kalmış halde de olsa hayata geçirme formülü hâlâ ortada yok. Dönem Başkanlığını yürüten Alman Başbakanı Angela Merkel'in sinirlerini itirazlarıyla zıplatanların başını ise Polonya çekiyor. Zira Lech'in devlet başkanlığı, Jaroslav'ın başbakanlığı üstlendiği Kaczynski ikizlerince yönetilen Varşova, 'Ya karekök ya da ölüm' sloganıyla AB gündemini altüst etti.
Nüfusun kareköküne göre oy hakkı
Kavga AB Konseyi'ndeki oy oranları için kopuyor. AB Anayasası, çifte çoğunluk oylaması öngörüyor: Karar alınabilmesi için hem üye ülkelerin yüzde 55'i tarafından kabul edilmesi, hem de onaylayan ülkelerin AB toplam nüfusunun yüzde 65'ine denk gelmesi gerekiyor. Ancak Polonya bu sistemin Almanya gibi nüfusu büyük ülkelerin oylarını belirleyici kılarken, küçük ve orta büyüklükteki ülkeleri etkisiz kıldığı görüşünde. Dünkü AB dışişleri bakanları toplantısında Polonya, 60 küsur yıl önce Britanyalı bilim adamı Lionel Penrose'un BM için hazırladığı formüle dayanıp 'eşit etki sistemi' adlı bir öneri sundu: 'Tüm ülkelerin temsil edildiği bir konseyde, her vatandaşa bir oy orantısıyla nüfusu kalabalık ülkeler diğerlerine göre büyük oy gücü elde ediyor. Bunu ters çevirmek için her ülkenin nüfusunun karekökünü alalım. Bir ülkenin dört katı nüfusa sahip ülke, karekökü alınınca, konseyde o ülkenin sadece iki katı oy gücüne sahip olacak. Bir ülkenin dokuz katı nüfusa sahip ülke, karekökü alınınca, o ülkenin sadece üç katı oy gücüne sahip olacak."
AB Anayasası'na göre, oy kotası, 82 milyon nüfusuyla AB'nin en kalabalık ülkesi Almanya için 16, 38 milyon nüfusuyla AB'nin en kalabalık altıncı ülkesi Polonya için sekiz oluyor. Karekök hesabına göreyse bu oran dokuza karşı altıya iniyor. Karekök hesapları AB'yi karıştırınca, Almanya dahil 10 ülkeden 46 matematikçi, üç yıl önce tüm AB üyelerine adil oylama için bu yöntemi öneren mektup gönderdiklerini açıkladı. 2000'de dönemin İsveç Başbakanı Göran Persson'un da 'şeffaf, mantıklı ve pratik' diyerek aynı yöntemi önerdiği hatırlandı.
Tek destek Çekya'dan geldi
Çek Dışişleri Bakanı Aleksandr Vondra, "Polonya'nın tecrit edilmesini istemiyoruz. Bir uzlaşma bulunmalı" diyerek, öneriye tek desteği sundu. Almanya'nın Polonya'nın AB üyeliğine büyük katkısını göz ardı edip iki ülke arasındaki tarihi husumeti kaşıyan Jaroslav Kaczynski "Umarım vetoya gerek kalmaz" tehdidi savururken, Vondra zirvenin üçüncü güne sarkabileceği uyarısı yaptı. Lakin Merkel, 'Avrupa süper devleti' istemeyenleri teskin için taslaktan AB bayrağı ve marşını çıkarırken, oylama sisteminden ödün sinyali vermiyor. En iyimser spekülasyon, Merkel'in, son dakika formülü olarak, çifte çoğunluk oylamasını 2011-2013'e erteleme ve bir kararı bloke gücü olmayan ülkelere yeniden gözden geçirme isteme hakkı önerebileceği yönünde. (afp, FAZ)