Pyongyang'la nükleer anlaşma

İran, nükleer silah geliştireceği kaygısıyla saldırı tehdidi altına sokulurken alenen atom silahı olduğunu ilan edip nükleer silah denemeleri yapan Kuzey Kore, işin içinden tereyağından kıl çeker gibi sıyrılıyor.

PEKİN - İran, nükleer silah geliştireceği kaygısıyla saldırı tehdidi altına sokulurken alenen atom silahı olduğunu ilan edip nükleer silah denemeleri yapan Kuzey Kore, işin içinden tereyağından kıl çeker gibi sıyrılıyor. Çin, ABD, Rusya, Güney Kore, Kuzey Kore ve Japonya'nın katılımıyla Pekin'de süren pazarlıklar, Kuzey Kore'nin yardım karşılığında nükleer silahsızlanmaya yönelik ilk adımı atmayı kabul etmesiyle sonuçlandı.
Anlaşmaya göre Kuzey Kore, Yongban'daki ana nükleer reaktörü 60 gün içinde mühürleyecek, bunun tescili için uluslararası denetime izin verecek. Pyongyang karşılığında 50 bin ton petrol yardımı ya da aynı değerde ekonomik yardım alacak. Kuzey Kore ayrıca, plütonyum envanterini vermek dahil nükleer faaliyetlerinden vazgeçme yönünde başka adım attığında 1 milyon ton daha petrol veya aynı değerde ekonomik yardım alacak. Pyongyang pazarlığa başlarken 2 milyon ton petrol ve 2 milyon kilovat elektrik istemişti. Ayrıca ABD ve Kuzey Kore sorunlarını çözmek ve tam diplomatik ilişki kurmak için görüşmeler başlatacak. ABD, Kuzey Kore'yi terörü destekleyen ülkeler listesinden çıkaracak. ABD'nin 1950-53'teki Kore Savaşı'ndan beri Pyongyang'la diplomatik ilişkisi yok.
'Mali yaptırım çözülecek'
Anlaşmanın geçerliliği hükümetlerin onayına bağlı. ABD, atılacak çok adım olduğunu vurgularken Japonya şüphelerini dile getirdi. Altılı görüşmelerden sorumlu ABD Dışişleri Bakan Yardımcısı Christopher Hill, anlaşmadan memnun olduklarını belirtse de, "Daha yapılacak çok işi var" dedi. Hill, Kuzey Kore'nin 2002'de dondurulan hesaplarına atfen de, "30 gün içinde mali yaptırımlar meselesini çözeceğiz" diye ekledi. Hill, çalışmaları yürütmek üzere Kuzey Kore müzakerecisi Kim Kye Gwan'ı New York'a davet etti.
Anlaşmayla Kuzey Kore ile ilişkilerini hal yoluna sokması öngörülen Japonya'nın başbakanı Şinzo Abe ise 1970-1980'lerde kaçırılan sivillerle ilgili bir gelişme olmadıkça Pyongyang'a enerji desteğinde yer almayacağını söyledi.
Anlaşma sonrası ABD Başkanı George W. Bush, "Çok önemli bir ilk adım. Anlaşmadan memnunum. Bu görüşmeler Kuzey Kore'nin nükleer programı konusunda diplomasinin kullanılmasının en iyi olanak olduğunu gösterdi" derken, Dışişleri Bakanı Condoleezza Rice, İran'ın bunu mesaj olarak görmesi gerektiğini söyledi.
Anlaşmanın Kuzey Kore'nin nükleer kapasitesini ne kadar etkileyeceği tartışmalı. 1987'de çalışmaya başlayan ve beş megavat elektrik üretebilen Yongban reaktörünün durması büyük bir enerji açığına yol açmıyor. Fakat reaktör, plütonyum üretimi nedeniyle tartışmaların odağındaydı. Reaktör kapansa da geride altı-sekiz nükleer bomba yapacak plütonyum bıraktığı belirtiliyor. Ayrıca Kuzey Kore'nin 1984'ten beri inşa ettiği Yongban ve Taechon reaktörleriyle nükleer silahlar için plütonyum işleme fabrikasının akıbeti meçhul. Uzmana göre anlaşma 'Kuzey Kore'nin ABD'ye karşı açık zaferi'. (Dış Haberler)