Rusya'yı toz duman eden ilk seçilmiş lider öldü

Sovyetlerin dağılmasından sonra Rusya'nın seçilen ilk devlet başkanı olan Boris Yeltsin, 76 yaşında öldü.

MOSKOVA - Sovyetler'in dağılması sonrası Rusya Federasyonu'nun ilk devlet başkanı olan Boris Yeltsin, dün 76 yaşında kalp yetmezliğinden öldü. Alkolizmden ötürü kronik sağlık sorunları olan Yeltsin, 11 yıl önce beşli baypas ameliyatı geçirmişti. Cenazenin yarın kaldırılacağı açıklanırken, ülkede bir gün yas ilan edildi.
Köylü çocuğu Yeltsin, 1985'te getirildiği Moskova Belediye Başkanlığı'nda halkın sevgisini kazanmış, son Sovyet lideri Mihail Gorbaçov'un reformlarının yavaşlığını eleştirip 1990'da Komünist Parti'den istifa etmiş, Haziran 1991'de bağımsızlığını ilan eden Rusya'nın seçilmiş ilk devlet başkanı olmuştu. Ağustos 1991'de komünistlerin darbe girişiminde Gorbi'nin yanında saf tutan Yeltsin, tank üzerine çıkıp darbecilere direniş çağrısı yapınca 'demokrasi kahramanı' namını kazandı. Hem darbecilerin temizlenmesini hem de Gorbaçov'un istifasını sağlayan Yeltsin, Komünist Parti'yi yasaklayıp Aralık 1991'de SSCB'nin bittiğini ilan etti. 1992'de Rusya'yı pazar ekonomisine açıp fiyatları serbest bıraktı ve devlet işletmelerini özelleştirmeye açtı. 1993'te reformlara direnen meclisi top ateşine tutan Yeltsin, 1994-96'daki Çeçenya istilasıyla da 120 bin Çeçen'in ölümüne neden oldu. Enflasyon yüzde 2 bin 500'e fırlar, ruble pula döner, toplumsal düzen altüst olurken, Yeltsin devlet işletmelerini ucuza kapatıp muazzam servet yapan ve ekonominin yüzde 80'ini ele geçiren oligarkların desteğiyle 1996'da ikinci kez başkan seçildi. 1998'deki ekonomik krizle kişi başına milli gelir yüzde 75 azalıp milyonlar yoksulluk sınırı altında yaşar hale geldi. Yeltsin, 20. yüzyılın son gününde, görevini 18 aydaki beşinci başbakanı olan eski KGB ajanı Vladimir Putin'e devrederken, hayallerini gerçekleştiremediği için halkından af diledi.
Putin: Rus demokrasisinin babasıydı
Putin, Yeltsin için "Rus demokrasisinin babasıydı" derken, Gorbaçov
"Önemli olayları ve büyük hataları omuzlarında taşımıştı. Trajik bir son" açıklaması yaptı. Putin'e karşı darbe hazırlığında olduğu açıklamalarıyla ses getiren Rus işadamı Boris Berezovski ise "Rusya tarihinin doruğundaki adamdı" dedi. ABD Başkanı George W. Bush da "Yeltsin gibi tarihi bir şahsiyetin ölümünden üzüntü duydum" açıklaması yaptı. Çeçen direnişçiler ise Yeltsin'in ölümünü sevinçle karşıladı. (bbc, afp)