Senato Dink tasarısını onayladı

'Soykırım' rötuşlu tasarı

ABD Senatosu Dış İlişkiler Komitesi, Dink suikastini kınayan ve Ermenistan'la ilişki kurulmasını isteyen tasarıyı onayladı. 'Dink soykırımdan bahsettiği için işlem yapıldı" ibaresi, "Katliamı soykırım olarak nitelediği için" şeklinde değiştirildi.

WASHINGTON - Ankara, ABD Kongresi'nde 'Ermeni soykırımının tanınmasını' öngören tasarının kabul edilmemesi için çaba harcarken, ABD Senatosu Dış İlişkiler Komitesi, gazeteci Hrant Dink suikastini kınayan, Türkiye'nin 301'inci maddeyi kaldırmasını ve Ermenistan ile ilişki kurmasını isteyen bir diğer tasarıyı dün onayladı. Beyaz Saray'ın girişimleri sonucu tasarıda yer alan 'Ermeni soykırımı' atfı ise yumuşatıldı.
Tasarının ilk halinin gerekçe bölümünde 'Hrant Dink, Ermeni soykırımından bahsettiği için 301. madde çerçevesinde, hakkında yasal işlem yapılmıştı' ifadesi kullanılıyordu. Komite'de kabul edilen halinde ise bu madde 'Hrant Dink, Ermeni katliamını soykırım olarak nitelendirdiği için 301. madde çerçevesinde hakkında işlem başlatılmıştı' diye değiştirildi. Türkiye, aslında tasarının tamamının komiteden geçmesine karşı çıkıyordu. Ancak Türkiye'nin en büyük kaygısı tasarıda 'Ermeni soykırımı' ifadesinin yer almasıydı.
Tasarı genel kurula sevk edildi
Komiteden geçen tasarı, Senato genel kuruluna sevk edildi. Tasarının genel kurulda oylanıp, oylanmayacağı ya da ne zaman oylanacağı henüz netlik kazanmadı. Tasarının Komite'de üç hafta önce oylanması planlanıyordu. Ancak Komite'nin Türkiye yanlısı tavrıyla tanınan kıdemli Cumhuriyetçi üyesi senatör Richard Lugar'ın itirazları üzerine oylama ertelenmişti.
Bir benzeri de Kongre'nin alt kanadı Temsilciler Meclisi'ne sunulmuş olan tasarının yasa teklifi niteliği taşımamasından ötürü Amerikan dış politikası açısından bağlayıcılığı yok. Türkiye açısından asıl önem taşıyan, şubatta Temsilciler Meclisi'ne sunulmuş olan 'Ermeni soykırımının tanınması'na yönelik tasarı. İlk olarak meclisin dışişleri komitesinde oylanacak olan bu karar tasarısı da bağlayıcı nitelikte değil.
Dışişleri temkinli
Kararın nasıl kaleme alındığını değerlendirmeye alan Dışişleri Bakanlığı, karara ilişkin ilk aşamada temkinli davranmayı tercih etti. Alınan kararın 'çok da büyütülmemesi' yorumunu yapan bakanlık yetkilileri, Dışişleri'nin resmi tepkisinin bugün açıklanacağını söyledi.
Tasarı görüşülmeden önce son dakikaya kadar Beyaz Saray ve Ankara'dan Senato'ya uyarılar yapıldı. Dışişleri Sözcüsü Levent Bilman Komite oturumu öncesi yaptığı açıklamada, Türkiye'nin görüşlerinin açık olduğunu belirterek şöyle dedi: "Parlamentoların bu tür kararlar almasını arzu etmiyoruz. Tarihi ilgilendiren bir konu varsa bunun doğrudan tarihçiler tarafından incelenmesi gerekiyor." Söz konusu tasarı iki-üç hafta önce gündeme geldiğinde, Türkiye'den ABD'ye düzenlenen ziyaretlerle görüşlerin iletildiğini anımsatan Bilman, "Görüşlerimizi bazı insanlara ulaştırabildik ki, bir senatör bazı şeylerin daha ayrıntılı incelenmesi gerektiğini belirterek onayı ertelettirdi" diye konuştu.
Gül: ABD de katılabilir
Dışişleri Bakanı Abdullah Gül'ün dün Bush yönetimine yakın Washington Times gazetesinde yayımlanan 'Ermeni trajedisinin siyasileştirilmesi' başlıklı makalesinde de iki ülke arasındaki stratejik işbirliğinin bir çıkar grubu tarafından tehlikeye atıldığı uyarısı yer aldı: "Ermeni lobisi yapan örgütler geçmişi siyasileştirme ve tarihe kendi bakış açılarını kabul ettirmeye, ABD'nin veya Ermenistan'ın çıkarlarını dikkate almaksızın bir kez daha kararlı." O dönemdeki trajik olayların tarihçilerin konusu olduğunun altını çizerken, Türkiye'nin Ermenistan'a yaptığı ortak komisyon önerisini anımsatan Gül, "Türkiye, geçmişiyle yüzleşmekte zorluk çekmiyor. Askeri olanlar dahil tüm belgeler, uluslararası akademik topluluklara açık. Sabırsızlıkla Ermenistan'ın olumlu cevap vermesini ve ortak komisyon kurulmasını kabul ettiğini açıklamasını bekliyoruz" dedi. Dışişleri Bakanı, "Bu araştırmayı yapmak için diğer taraflarla da çalışmaya hazırız" diyerek ABD dahil üçüncü ülkelerin komisyona dahil olmasına yeşil ışık yaktı.
Gates: Gereksiz adımlar
Tasarıya Bush yönetimi de karşı çıkarken son olarak ABD Savunma Bakanı Robert Gates önceki akşam Amerikan-Türk Konseyi'ndeki (ATC) konuşmasında, "Gereksiz yere ilişkilere zarar verecek adımlardan kaçınılmalı. Kongre'deki göstermelik soykırım tasarısı ve Türkiye'deki Amerikan karşıtı söylem gibi" demişti. "Türkiye ile ABD arasında güçlü stratejik ilişkiler var" ifadelerini kullanan Gates, "Stratejik ilişkilerimiz bazı türbülanslardan geçti. Ama o dönemde bile askeri, ekonomik, siyasi ve kişisel bağlar güçlü kalmaya devam etti" diye konuşmuştu. (Radikal, aa)