Tahran nükleer krizde çıtayı yükseltiyor

İran rejimi, Britanya'yla esir krizini propaganda şovuyla bitirmesinin ardından, nükleer krizde çıtayı yükseltiyor. Önceki gün uranyum zenginleştirmede sanayi düzeyine geçtiğini açıklayan Tahran, dün 'Nihai amacımız 3 bin değil, 50 bin santrifüj çalıştırmak' mesajı verdi.

TAHRAN - İran rejimi, Britanya'yla esir krizini propaganda şovuyla bitirmesinin ardından, nükleer krizde çıtayı yükseltiyor. Önceki gün uranyum zenginleştirmede sanayi düzeyine geçtiğini açıklayan Tahran, dün 'Nihai amacımız 3 bin değil, 50 bin santrifüj çalıştırmak' mesajı verdi. Çıtayı indirme çabasındaki Rusya, "İran'ın nükleer programındaki teknolojik atılımla ilgili bilgimiz yok" dedi.
Tahran'ın net ifade etmediği rakamlar, kritik önemde. Sanayi düzeyinde uranyum zenginleştirmek için 3 bin santrifüj çalıştırmak gerekiyor. 3 bin santrifüjle Uluslararası Atom Enerjisi Kurumu'na (UAEK) göre nükleer silahın atomik parçalanma malzemesinin üretimine geçmek, Amerikalı uzmanlara göre bir yıl içinde nükleer silah yapmak mümkün.
UAEK'ya göre nükleer silah imalatının tamamı için 50-60 bin santrifüj lazım.
3 bin rakamı zikredilmedi
Önceki gün İran Cumhurbaşkanı Mahmud Ahmedinecad halkına "Sanayi düzeyinde nükleer yakıt üreten ülkelere katıldık" müjdesi verirken, hiçbir yetkili doğrudan 3 bin santrifüjden söz etmedi. Sadece Güvenlik Konseyi Genel Sekreteri Ali Laricani, '3 bin santrifüje uranyum gazı vermeye başladınız mı' sorusunu, "Evet" diye yanıtladı. Dün Atom Enerjisi Kurumu Başkanı Gulam Rıza Agazade, "Hedefimiz Natanz tesisine 3 bin santrifüj koymaktan ibaret değil, 50 bin santrifüj koymak için elimizden geleni yapıyoruz. Makinaların kurulması 50 bin santrifüje ulaşıncaya dek sürecek" dedi. Agazade, kesin rakam vermemelerini şöyle gerekçelendirdi: "Anlam karışıklığı istemiyoruz. İran'ın 3 bin santrifüj yerleştirmeyi ve şimdilik her şeyi tamamladığını söylemelerini istemiyoruz." UAEK'ya göre şubat itibarıyla İran 164 santrifüj çalıştırıyor, bunun iki katı santrifüjle deneme yapıyordu.
ABD: Kaygılıyız
ABD, bu meydan okumayı, "Çok endişeliyiz. Kendilerini uluslararası toplumdan daha da tecrit ediyorlar" diye karşılamıştı. Londra, İran'ın BM'nin yaptırım kararlarını çiğnediğini belirtirken, AB dönem başkanı Almanya 'İran'ın açıklaması BM kararlarıyla doğrudan çelişiyor' dedi. BM Genel Sekreteri Ban ki-Mun, İran'ı BM kararlarına uymaya çağırdı.
İran resmi haber ajansı IRNA ise, Konsey'in beş daimi üyesi (ABD, Rusya, Britanya, Fransa, Çin) ile Almanya, Japonya, Brezilya'nın ardından nükleer yakıt üreten dokuzuncu ülke olduklarını dile getirdi. Müzakereler için
uranyum zenginleştirmeyi askıya almayacaklarını vurgulayan İran daha fazla yaptırım çıkarsa, nükleer silahların yayılmasını önleme anlaşmasından (NPT) çekilme tehdidi savurmuştu. Dün Rus Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov "Durumu daha kötüleştiren açıklamalardan değil somut olgulardan takip ediyoruz. Yeni santrifüjlerde uranyum zenginleştirmenin başladığına dair doğrulamamız yok" dedi. İran'a giden iki UAEK müfettişi, bir hafta boyunca Natanz'ı denetleyip gerçekten kaç santrifüj çalıştırıldığını saptayacak.