'Tarihi hafıza' yasaya sığmıyor

İspanya'da sosyalist Zapatero hükümetinin, 1936-1939'daki iç savaşın ardından 1975'teki ölümüne dek ülkeyi faşist diktatörlükle yöneten general Franco dönemiyle yüzleşmeye çalışması ülkeyi karıştırdı.

MADRİD - İspanya'da sosyalist Zapatero hükümetinin, 1936-1939'daki iç savaşın ardından 1975'teki ölümüne dek ülkeyi faşist diktatörlükle yöneten general Franco dönemiyle yüzleşmeye çalışması ülkeyi karıştırdı. Hükümet, Franco diktatörlüğünü kınamayı ve yarım milyonu bulan kurbanları onurlandırmayı hedefleyen 'Tarihi Hafıza Yasası'nı, bir yıllık müzakerelerin ardından küçük partilerle vardığı uzlaşma sayesinde pazartesi günü nihayet parlamentoya sundu. Ancak parlamentonun ay sonuna dek oylaması beklenen yasa, Franco'nun hayaletinin hala ülkeyi böldüğünü gözler önüne serdi. Franco diktatörlüğünün mirasçısı olan muhalefetteki Halk Partisi (PP), Zapatero'yu 'bölücülük' ve 'geçmişin yaralarını deşmek'le suçladı.
Hak aramaya kapı açıyor
İç savaş ile 40 yıllık dikta rejimindeki her türlü şiddeti kınayan yasa, Franco döneminde verilen tüm mahkeme kararlarını 'haksız ve gayrımeşru' ilan ediyor. Yasa, bu kararları geçersiz saymıyor. Ama kurbanların veya yakınlarının bu kararların düzeltilmesi amacıyla yeniden adalete başvurmasına izin veriyor. Ayrıca, diktatörlük rejiminde öldürülenlerin mezarları ile kayıp statüsündeki kişilerin izlerini arayan yakınlarına yardımcı olan derneklere de kamu fonu ayrılmasını öngörüyor.
Sosyalist iktidar, yasa için Katalonya, Bask, Galiçya özerk bölgelerinden küçük partilerin yanı sıra komünist Birleşik Sol'un da desteğini aldı. Ancak PP'nin yanı sıra Katalonya Cumhuriyetçi Sol Partisi de, 'fazla yumuşak' olduğu gerekçesiyle yasaya karşı çıkıyor. Sosyalist Parti sözcüsü Diego Lopez Garrido, "Çok önemli bir ana geldik. Yasa, iç savaştan zarar görenlere kesin bir tanınma ve düzeltme sağlayacak" dedi. Ama PP, dedesini Franco rejimine kurban vermiş Zapatero'ya fena yüklendi. Yasayı, İspanyol yakın tarihinin en kötü anılarını canlandıran 'büyük bir hata' diye niteleyen PP Genel Sekreteri Angel Acebes, "Zapatero, ülkemize bölünme ve çatışma getirip geçmişin yaralarını tekrar açtı" suçlaması yaptı. Halk da, yasa için kaygılı. Zira geçen haftaki bir anket, halkın yüzde 48'inin yasayı desteklediğini, yüzde 28'inin karşı çıktığını gösterdi. Ancak yasayı 'bölücü' diye niteleyen İspanyolların oranı da yüzde 40'ı buldu. (Independent, Financial Times, Reuters)