Tarihi sorumluluk

Ermeni soykırımının 90. yıldönümü Türkiye'ye, günün birinde Avrupa'ya kabul edilmek istiyorsa 1915 olaylarındaki sorumluluğunu tümüyle kabul etmesi gerektiğini hatırlatmak için fırsat olarak kullanılmalı.

Ermeni soykırımının 90. yıldönümü Türkiye'ye, günün birinde Avrupa'ya kabul edilmek istiyorsa 1915 olaylarındaki sorumluluğunu tümüyle kabul etmesi gerektiğini hatırlatmak için fırsat olarak kullanılmalı. Fransa'nin 350 bin kisilik Ermeni cemaati, ABD'den sonra yurtdışındaki en büyük Ermeni nüfusu ve başarılı bir entegrasyon modeli. Ağırlıklı olarak soykırımdan kaçanlar ve çocuklarından oluşmuş bu cemaat hep, 2. Dünya Savası sonrasında Fransa ve Almanya'nın yaptığı gibi, Türkiye'nin de anma görevini yerine getirmesini savundu.
Sembolik bir ziyaret
Bu anma gününde Robert Koçaryan'ın Paris ziyareti ve soykırım kurbanları adına Jacques Chirac ile birlikte çelenk koyması güçlü bir sembolik değer taşıyor. Bu olaylar, uzun süredir Ankara'yı sıkıştırmakta çekimser kalmış diplomasimizin, artık 2001 senesinde soykırımı tanımış parlamento oylamasına tümüyle uymaya başladığını gösteriyor.
Olayın üzerinden 90 yıl gectigi halde anma görevimiz, AB Türkiye ile üyelik müzakerelerini 3 Ekim'de başlatacağından daha da aciliyet taşımaya başladi. Kopenhag Kriterleri'ne Ermeni soykırımını tanıma şartı bir önkoşul olarak eklenmiş olmasa da, bu görüşmelerin arkası gelecek. Fransa, Ankara'nın tarihin yaralarını sonunda sarması icin ısrar etmekle doğruyu yapıyor.
Resmi dogma tartışılıyor
Çok güçlü bir milliyetçilikle karşı karşıya kalan Erdoğan'ın Avrupa yanlısı hükümeti, çekingen adımlar atmış olsa da bunu yapmaya pek istekli degil. Türk meclisi eşi benzeri görülmemiş bir uygulamayla, Ermenilerin taleplerine karşı alınacak önlemlere dair bir tartışma başlattı. Ankara Erivan'a, 1915 katliamlarını araştırmak icin ortak bir komisyon kurulmasını önerdi. Türk aydın ve tarihçiler Osmanlı yönetiminin, düşman Rus kuvvetleriyle birleşmekle suçlanan Ermenilerin yok edilmesini hiçbir zaman emretmemiş olduğunu iddia eden resmi dogmayı sorgulamaya başlıyor.
Fransa'da soykırımın yıldönümü, Ermeni cemaatinin sesini duyurmak icin kullandığı bir fırsat. Bunu yapmaları da, Türkiye'nin AB'ye girmesine çok büyük oranda karşı çıkmaları da normal.
29 Mayıs referandumuna ilişkin siyasi tartışmada yaşanan bu karışıklık ortamında, anma törenlerinin amacından saptırılmaması gerekiyor. Soykırım kurbanlarının gecmişte yaşadığı acılar, AB anayasasına hayır kampanyası yapanlara alet olmamalı. (Başyazı, 22 Nisan 2005)