UAEK Genel Kurulu'nda İsrail'e karşı tarihi karar

UAEK Genel Kurulu, ilk kez biri dolaylı biri doğrudan İsrail'i hedef alan iki karar aldı. 'İsrail'in nükleer yetenekleri' kararı, İsrail'in nükleer denetime açılması ve nükleer silahsızlanma anlaşmasına taraf olmasını istiyor

VİYANA - Uluslararası Atom Enerjisi Kurumu’nun (UAEK) genel kurul toplantısında, Ortadoğu’nun hem nükleer silah sahibi hem de Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesi Antlaşması’na (NPT) taraf olmayan tek ülkesi konumundaki İsrail’i hedef alan iki kararın kabul edildi. Bunun ‘tarihi bir gelişme’ olduğu belirtildi.
Mısır’ın hazırlayıp Arap ülkelerinin desteğiyle sunduğu ‘Güvence denetimlerinin (safeguard) Ortadoğu’da uygulanması’ ile ‘İsrail’in nükleer yetenekleri’ başlıklı iki tasarıda ABD ile AB ülkelerinin itirazı üzerine bazı değişiklikler yapıldı. UAEK güvence denetimlerinin Ortadoğu’da uygulanması ve bölge ülkelerinin Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesi Antlaşması’na (NPT) taraf olmalarını talep ilk tasarı doğrudan İsrail’in adını telaffuz etmemesi sayesinde 103 evet oyuyla kabul edilirken, hiç karşı oy çıkmadı, sadece dört ülke çekimser oy kullandı.
‘İsrail’in nükleer yetenekleri’ başlıklı tasarı ise tartışma kopardı. Kanada Temsilcisi tasarının oylanmadan gündemden düşürülmesini isteyince, 53 ülke bu talebin aleyhine, 45 ülke lehine oy kullandı. Dolayısıyla oylamaya sunulan tasarı için Rusya ve Çin dahil 49 ülke lehte, çoğunu AB üyeleri ile ABD’nin oluşturduğu 45 ülke aleyhte ve 16 ülke çekimser oy kullandı. UAEK genel kurulu 1991’den beri ilk kez böyle bir karar alıyor.

İran: Zafer kazandık
Diplomatik kaynaklar, geçmişteki UAEK genel kurul toplantılarında İsrail’e karşı benzer tasarılar sunulduğunu, ama kabul edilmediğini belirtip “Arap Birliği’nin İsrail’in ismini zikrederek sunduğu tasarının karar olarak kabul edilmesi tarihi bir gelişme” yorumu yaptı. İran Temsilcisi, sonucu ‘zafer, muhteşem bir an’ diye niteledi.
İsrail’in nükleer silahlarını bırakması talebi diye özetlenebilecek karar, İsrail’in silah sahibi olduğu halde nükleer tesislerini UAEK’nın hiçbir denetimine açmadığını, nükleer yetenekleriyle bölgenin istikrarını tehdit ettiğini dile getirerek, Yahudi devletinin nükleer tesislerini UAEK’nın güvence denetimlerine açmasını ve NPT’ye taraf olmasını talep ediyor. İsrail Temsilcisi ise, karara uymayı reddedip barış çabalarını olumsuz etkileyeceğini öne sürdü. (aa, dpa)