'Yahudi devleti olmayalım'

İsrail'in Arap vatandaşlarına da Yahudilerle eşit haklar tanıyan 'demokratik' bir devlet mi, yoksa ırk ve din esasına dayalı bir 'Yahudi devleti mi' olacağı tartışması alevlenirken, İsrailli bir insan hakları örgütü 'çokkültürlü devlet' öneren anayasa taslağı hazırladı.

KUDÜS - İsrail'in Arap vatandaşlarına da Yahudilerle eşit haklar tanıyan 'demokratik' bir devlet mi, yoksa ırk ve din esasına dayalı bir 'Yahudi devleti mi' olacağı tartışması alevlenirken, İsrailli bir insan hakları örgütü 'çokkültürlü devlet' öneren anayasa taslağı hazırladı.
Arap Hakları Hukuk Merkezi Adalah'ın taslağında, 1967'de işgal edilen topraklardan çekilme sonrası kurulacak İsrail'in 'demokratik, iki dilli ve çokkültürlü bir devlet' olması, nüfusun yüzde 20'sini oluşturan
Araplara daha fazla haklar verilmesi ve Filistinli mültecilere geri dönüş hakkı öngörülüyor.
'Dönüş yasası kalksın'
İsrail'in ırkçı Apartheid rejimini anımsatan icraatlara imza atmasından şikâyetçi 40 Arap aydını, aralıkta ortak bildiri yayımlayıp İsrail'in 'eşitlik temelinde iki uluslu bir devlet' olması çağrısı yapmıştı. Adalah'ın yeni anayasa için önerileri ise son derece çarpıcı. En az bir Yahudi dedesi olduğunu kanıtlayan herkese doğrudan vatandaşlık ve tüm Yahudilere yerleşme hakkı tanınırken, Arapları dışlayan 'Dönüş Yasası'nın lağvı yer alıyor. Halen dünyanın dört yanından Yahudilerin gelip kutsal topraklara yerleşmesi hak sayılırken, Filistinli mülteciler dışlanıyor. Adalah'ın önerisi, tüm Filistinlilere dönüş hakkı ve mülkleriyle topraklarının iadesini içeriyor. Yahudi örgüt ayrıca, yasaları veto yetkisine sahip ve yarısı Arap partilerinden seçilecek bir parlamento komitesi kurulması, bunun üçte ikiden az çoğunlukla kabul edilen yasaları veto hakkının olmasını da talep ediyor.
Adalah kurucusu, akademisyen ve avukat Hasan Jabaren, "Amacımız kimin Yahudi olduğunu değil, kimin vatandaş olduğunu tanımlamak. Yahudi kimliğinin tartışıldığı ve Arapların demografik tehdit oluşturduğu söyleminin arttığı bir dönemdeyiz. Devletin ırkını vurgulamak istiyorlar. Cevap vaktimiz geldi" diyor. Ama Yahudiler öneriyi "Milliyetçi Arap programı. Ayrımcılığı bitirmeyecek. Ters etki yaratıp İsrailli sağcılardan aşırı yanıt alacak" diyerek eleştirdi.